Τα τελευταία μακροπρόθεσμα προγνωστικά μοντέλα για την Άνοιξη του 2026 δείχνουν ότι η κατάρρευση του φαινομένου La Niña αναμένεται να αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στον καιρό της Ευρώπης.
Η γενική εικόνα παραπέμπει σε τάση χαμηλών πιέσεων πάνω από το μεγαλύτερο μέρος της ηπείρου και σε ενίσχυση των υψηλών πιέσεων στα βόρεια, ένα μοτίβο που έχει παρατηρηθεί επανειλημμένα σε ανοιξιάτικες περιόδους με έντονη επιρροή της La Niña.
Η μετεωρολογική άνοιξη εκτείνεται από τον Μάρτιο έως και τον Μάιο και αποτελεί μεταβατική περίοδο από τον χειμώνα στο καλοκαίρι. Πρόκειται για ένα τρίμηνο με μεγάλες διακυμάνσεις, όπου μπορούν να συνυπάρξουν χειμωνιάτικες εισβολές ψύχους, ισχυρές βροχοπτώσεις αλλά και πρώιμα καλοκαιρινά διαστήματα με υψηλές θερμοκρασίες.
Για το 2026, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο ρόλος των ωκεάνιων και ατμοσφαιρικών μηχανισμών θα είναι καθοριστικός, με την Ευρώπη να επηρεάζεται άμεσα από τις παγκόσμιες ανακατατάξεις που προκαλεί η κατάρρευση της La Niña και η σταδιακή μετάβαση προς μια νέα φάση El Niño.
Τι έδειξε μέχρι τώρα ο χειμώνας στην Ευρώπη
Πριν στραφεί κανείς στην άνοιξη, αξίζει να εξεταστεί πώς κύλησε ο χειμώνας 2025–2026 και πόσο κοντά έπεσαν οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις. Τα διαθέσιμα στοιχεία των τελευταίων δύο μηνών καταγράφουν σημαντικές ψυχρές ανωμαλίες στη βόρεια, βορειοανατολική και ανατολική κεντρική Ευρώπη, ενώ πιο ήπιες και θερμότερες από τα κανονικά συνθήκες επικράτησαν στα δυτικά και τα νότια τμήματα της ηπείρου, συμπεριλαμβανομένης και της Μεσογείου.
Στον τομέα των βροχοπτώσεων, ο χειμώνας χαρακτηρίστηκε από έντονη ανομοιογένεια: η κεντρική και βόρεια Ευρώπη κατέγραψε ξηρότερες συνθήκες, ενώ η νοτιοδυτική και νότια Ευρώπη, από την Ιβηρική έως την Ιταλία και τα Βαλκάνια, δέχθηκαν αυξημένα ύψη βροχής, δημιουργώντας έντονες αντιθέσεις στο υδρολογικό ισοζύγιο.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, εστιάζεται πλέον σε ένα ακόμη φαινόμενο: τη στρατοσφαιρική θέρμανση που ξεκίνησε στα τέλη του χειμώνα και αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά την κυκλοφορία της ατμόσφαιρας μέσα στον Μάρτιο και τις αρχές της άνοιξης.
Η αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση είναι ένα φαινόμενο κατά το οποίο η θερμοκρασία στη στρατόσφαιρα αυξάνεται απότομα, διαταράσσοντας τον πολικό στρόβιλο. Αυτή η διαταραχή δεν μένει στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, αλλά σταδιακά «κατεβαίνει» προς τα χαμηλότερα επίπεδα, επηρεάζοντας άμεσα τα καιρικά μοτίβα στην επιφάνεια της Γης.
Οι προγνώσεις δείχνουν έντονη αποδυνάμωση και διάσπαση του πολικού στροβίλου, γεγονός που ευνοεί καθοδικές ψυχρές εισβολές προς την Ευρώπη. Το αποτέλεσμα αναμένεται να είναι ένα ασταθές σκηνικό στον καιρό του Μαρτίου, με χαμηλές πιέσεις πάνω από τη δυτική και κεντρική Ευρώπη, αυξημένες βροχοπτώσεις και θερμοκρασίες χαμηλότερες από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα.
Για τη νότια Ευρώπη και την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε έναν Μάρτιο με συχνές εναλλαγές, διαστήματα βροχών και καταιγίδων, αλλά και πιθανότητα ψυχρών εισβολών που μπορούν να φέρουν χιονοπτώσεις σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές, ακόμη και αργά μέσα στην εποχή.
Η κατάρρευση της La Niña και το παγκόσμιο ντόμινο
Η La Niña είναι η ψυχρή φάση του φαινομένου ENSO, που αφορά τις θερμοκρασίες στην τροπική ζώνη του Ειρηνικού Ωκεανού. Όταν η La Niña εξασθενεί και καταρρέει, προκαλείται μια γενικευμένη αναδιάταξη της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τα τελευταία ωκεανογραφικά δεδομένα δείχνουν ότι οι ψυχρές ανωμαλίες στον κεντρικό Ειρηνικό διαλύονται ταχύτατα, ενώ θερμότερα νερά αναπτύσσονται στα ανατολικά, σηματοδοτώντας μια γρήγορη μετάβαση προς συνθήκες El Niño μέσα στο καλοκαίρι του 2026. Αυτή η απότομη αλλαγή φάσης θεωρείται ικανή να επηρεάσει δραστικά την κυκλοφορία των αερίων μαζών και στην Ευρώπη.
Αν και η La Niña δεν έχει τόσο άμεση και ισχυρή επίδραση στον ευρωπαϊκό καιρό όσο στη Βόρεια Αμερική, οι αναλύσεις παλαιότερων ετών με παρόμοια μετάβαση δείχνουν σαφή τάση για χαμηλότερες πιέσεις, αυξημένες βροχοπτώσεις και χαμηλότερες θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της άνοιξης, κυρίως στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη, αλλά συχνά και στη Μεσόγειο.
Τι δείχνουν τα τελευταία μοντέλα για την Ευρώπη
Τα δύο βασικά εποχικά προγνωστικά συστήματα, του ECMWF και του βρετανικού Met Office (UKMO), συγκλίνουν σε μια γενική εικόνα ασταθούς άνοιξης για το 2026. Τα μοντέλα προβλέπουν ενίσχυση υψηλών πιέσεων στον βόρειο Ατλαντικό και στη βόρεια Ευρώπη, σε συνδυασμό με χαμηλές πιέσεις που εκτείνονται από τη δυτική προς την κεντρική Ευρώπη και συχνά κατεβαίνουν προς τη Μεσόγειο.
Η διάταξη αυτή ευνοεί τη μεταφορά ψυχρότερων αερίων μαζών από τα βορειοανατολικά προς την κεντρική και νότια Ευρώπη, αλλά και την είσοδο υγρών αερίων μαζών από τον Ατλαντικό. Το αποτέλεσμα είναι συχνά άστατος καιρός, με διαδοχικά βαρομετρικά χαμηλά, αυξημένες βροχοπτώσεις και θερμοκρασίες κοντά ή και κάτω από τα κανονικά επίπεδα.
Για την ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια, τα μοντέλα δείχνουν ότι τα φαινόμενα θα είναι συχνότερα από τον μέσο όρο, με έντονες βροχές και καταιγίδες, ιδιαίτερα κατά τον Μάρτιο και τον Απρίλιο.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα
Η Ελλάδα αναμένεται να βιώσει μια άνοιξη με έντονη μεταβλητότητα. Ο Μάρτιος προβλέπεται άστατος, με διαδοχικά κύματα κακοκαιρίας, βροχές, καταιγίδες και χιονοπτώσεις στα ορεινά και πιθανώς στα ημιορεινά της βόρειας χώρας. Οι θερμοκρασίες θα κινούνται συχνά κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα, ιδιαίτερα στη βόρεια και κεντρική Ελλάδα.
Ο Απρίλιος διατηρεί αυξημένες πιθανότητες για ψυχρές εισβολές, κυρίως από τα βορειοανατολικά, με αποτέλεσμα έντονα καιρικά σκαμπανεβάσματα. Σε αυτό το διάστημα δεν αποκλείονται όψιμα επεισόδια χιονόπτωσης στα ορεινά της Μακεδονίας, της Θράκης και της Ηπείρου, ενώ οι βροχοπτώσεις θα είναι συχνές σε μεγάλο μέρος της χώρας.
Ο Μάιος αναμένεται πιο ήπιος, ωστόσο τα προγνωστικά μοντέλα εξακολουθούν να δείχνουν αυξημένη αστάθεια, με απογευματινές καταιγίδες, τοπικά έντονα φαινόμενα και θερμοκρασίες που θα ανεβαίνουν πιο αργά προς καλοκαιρινά επίπεδα, σε σύγκριση με άλλες χρονιές.
Συνολικά, η άνοιξη του 2026 στην Ελλάδα φαίνεται ότι θα χαρακτηρίζεται από πλούσια υετικά επεισόδια, κάτι θετικό για τα υδατικά αποθέματα, αλλά και από συχνά καιρικά «σκαμπανεβάσματα» που ενδέχεται να επηρεάσουν τη γεωργία, τον τουρισμό και τις μετακινήσεις.
Μια άνοιξη με έντονο αποτύπωμα
Η κατάρρευση της La Niña και η επικείμενη μετάβαση σε συνθήκες El Niño διαμορφώνουν ένα σκηνικό έντονης αστάθειας και δυναμικών καιρικών εξελίξεων στην Ευρώπη.
Για την Ελλάδα, όλα δείχνουν ότι το τρίμηνο Μαρτίου–Μαΐου 2026 δεν θα θυμίζει την κλασική ήπια άνοιξη, αλλά θα φέρει συχνές εναλλαγές, ισχυρά φαινόμενα και παρατεταμένες περιόδους με δροσερό και υγρό καιρό, κρατώντας τον χειμώνα «ζωντανό» πολύ περισσότερο απ’ ό,τι συνήθως.