Η εξόντωση του αρχηγού του καρτέλ Χαλίσκο θεωρείται επιτυχία για την κυβέρνηση, όμως η ιστορία δείχνει ότι οι συγκρούσεις δεν τελειώνουν.
Ο θάνατος του Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστού ως «El Mencho» και ηγέτη του Καρτέλ Χαλίσκο Νουέβα Χενερασιόν (Νέα Γενιά του Χαλίσκο), από τις μεξικανικές δυνάμεις ασφαλείας αποτιμάται ως σημαντικό πλήγμα για το οργανωμένο έγκλημα. Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν σηματοδοτεί το τέλος της σύγκρουσης, καθώς η διαχρονική εμπειρία της χώρας δείχνει ότι τέτοιου είδους χτυπήματα συχνά πυροδοτούν αλυσιδωτές και βίαιες αντιδράσεις. Ήδη καταγράφονται επεισόδια και θύματα σε διάφορες περιοχές.
Τα σύνορα του Μεξικό αποτελούν εδώ και δεκαετίες βασικό πέρασμα λαθρεμπορίου. Τη δεκαετία του 1970, ο τότε πρόεδρος των Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, Ρίτσαρντ Νίξον, κήρυξε «πόλεμο κατά των ναρκωτικών», χωρίς όμως να ανακοπεί η δράση των καρτέλ. Αντιθέτως, δημιουργήθηκαν χερσαίες οδοί διακίνησης μέσω Κεντρικής Αμερικής και Μεξικού προς τις νοτιοδυτικές ΗΠΑ, ενώ οι μεξικανικές οργανώσεις ενίσχυσαν τόσο τη διαμετακόμιση όσο και τη δική τους παραγωγή, αποκομίζοντας δισεκατομμύρια δολάρια.
Οι συγκρούσεις μεταξύ αντίπαλων ομάδων προκάλεσαν εσωτερικές συρράξεις και τοπικούς «πολέμους» εξουσίας, με τα ισχυρότερα καρτέλ να αξιοποιούν τα οικονομικά τους μέσα για να διεισδύσουν σε αστυνομία, στρατό και πολιτικές δομές. Τα τελευταία σχεδόν 40 χρόνια, καμία κυβέρνηση στην Πόλη του Μεξικού δεν άσκησε απόλυτο έλεγχο στη χώρα, καθώς τα καρτέλ διέθεταν βαριά οπλισμένες παραστρατιωτικές ομάδες, συχνά με ισχυρή τοπική επιρροή.
Η βία επεκτάθηκε και στην πολιτική σκηνή. Στις εκλογές του 2024 καταγράφηκε έντονη κλιμάκωση, με περισσότερους από 30 υποψηφίους να δολοφονούνται, προεκλογικές συγκεντρώσεις να δέχονται επιθέσεις και εκλογικά τμήματα να μην λειτουργούν. Τα καρτέλ επιδιώκουν κυρίως τον έλεγχο της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς μέσω αυτής διευκολύνουν τις δραστηριότητές τους και αποκτούν πρόσβαση σε δημόσιους πόρους.
Τα έσοδα από το οργανωμένο έγκλημα διαχέονται σε όλη τη χώρα και συχνά «ξεπλένονται» μέσω επιχειρήσεων με φαινομενικά νόμιμη δραστηριότητα. Σε αρκετές περιοχές, τα καρτέλ επιβάλλουν έλεγχο μέσω εκφοβισμού, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την απαγωγή και δολοφονία 43 δασκάλων, υπόθεση που συγκλόνισε τη χώρα χωρίς να ανακόψει τη συνολική δυναμική της βίας.
Το 2018, ο πρόεδρος Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ ανέλαβε την εξουσία υποσχόμενος νέα στρατηγική, δίνοντας έμφαση στη μείωση της βίας και στην αποφυγή άμεσης σύγκρουσης με τα καρτέλ. Παρά τις εξαγγελίες, το οργανωμένο έγκλημα εξακολουθεί να επηρεάζει σοβαρά την οικονομία και να λειτουργεί αποτρεπτικά για ξένες επενδύσεις.
Το καρτέλ Χαλίσκο, του οποίου ηγείτο ο Οσεγκέρα Θερβάντες, εκτιμάται ότι έχει διεθνείς διασυνδέσεις, μεταξύ άλλων και με την Κίνα, από όπου προμηθεύεται χημικές ουσίες για την παραγωγή φαιντανύλης.
Καθοριστικό ρόλο στην επιχείρηση κατά του «El Mencho» διαδραμάτισε η συνεργασία με τις ΗΠΑ και τη DEA, η οποία τον είχε χαρακτηρίσει ως έναν από τους πλέον επικίνδυνους διακινητές ναρκωτικών. Η επιτυχία της επιχείρησης εκτιμάται ότι ενισχύει τη θέση της μεξικανικής κυβέρνησης και στις σχέσεις της με την Ουάσινγκτον, ιδίως υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ.