Η πρόσφατη κήρυξη της Αττικής σε κατάσταση λειψυδρίας, βρίσκει το λεκανοπέδιο αντιμέτωπο με μια νέα πραγματικότητα. Η κλιματική κρίση, η συνεχής άνοδος της θερμοκρασίας και η παρατεταμένη ξηρασία δείχνουν ήδη τα αποτελέσματά τους την επάρκεια των υδάτων. Σε μια περίοδο που η λειψυδρία δεν αποτελεί πια απειλή του μέλλοντος αλλά πιεστική πρόκληση του παρόντος, η ΕΥΔΑΠ έχει θέσει σε εφαρμογή ένα από τα μεγαλύτερα επενδυτικά προγράμματα που έχουν γίνει ποτέ στη χώρα για τη θωράκιση των υδάτινων πόρων της πρωτεύουσας.
Το δεκαετές επενδυτικό πλάνο, ύψους 2,5 δισ. ευρώ, επιδιώκει όχι μόνο τη διατήρηση αλλά και την ενίσχυση της αξιοπιστίας του δικτύου ύδρευσης και αποχέτευσης της Αττικής. Πρόκειται για μια κολοσσιαία υποδομή που εκτείνεται σε περισσότερα από 22.000 χιλιόμετρα δικτύων ύδρευσης – αποχέτευσης, τροφοδοτείται από τέσσερις ταμιευτήρες και υποστηρίζεται από τέσσερις Μονάδες Επεξεργασίας Νερού και πέντε Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων. Η εύρυθμη λειτουργία ενός τόσο εκτεταμένου συστήματος απαιτεί συνεχή αναβάθμιση και σημαντικούς πόρους, τους οποίους η ΕΥΔΑΠ είναι πρόθυμη και αποφασισμένη να διαθέσει.
Περίπου 730 εκατ. ευρώ, κατευθύνεται στον πυρήνα της ύδρευσης με σκοπό αφενός τη συντήρηση και αφετέρου την ενίσχυση των βασικών υποδομών. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται επέκταση και αναβάθμιση των Μονάδων Επεξεργασίας Νερού, αντικατάσταση πεπαλαιωμένων αγωγών και εγκατάσταση δύο εκατομμυρίων έξυπνων μετρητών στα σπίτια των καταναλωτών. Οι ψηφιακοί μετρητές αναμένεται να βελτιώσουν τον έλεγχο κατανάλωσης, να εντοπίζουν διαρροές και να περιορίζουν απώλειες που κοστίζουν πολύτιμους υδάτινους πόρους σε μια εποχή που κάθε σταγόνα μετρά.
Εξίσου κρίσιμος είναι ο τομέας της αποχέτευσης. Η ΕΥΔΑΠ έχει προγραμματίσει σειρά παρεμβάσεων σε δίκτυα και αντλιοστάσια, αλλά και εκτεταμένες αναβαθμίσεις στα Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων, με στόχο την παραγωγή νερού υψηλής ποιότητας που θα μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί. Η μετάβαση σε ένα μοντέλο κυκλικής διαχείρισης των υδάτινων πόρων αποτελεί πλέον ευρωπαϊκή και διεθνή επιταγή, όμως για μια Περιφέρεια με υψηλή πυκνότητα πληθυσμού και υψηλές ανάγκες, όπως είναι η Αττική, αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η αξιοποίηση ανακυκλωμένου νερού μπορεί να μειώσει την πίεση στους ταμιευτήρες και να αποτελέσει ασπίδα απέναντι στην κλιματική αβεβαιότητα των επόμενων δεκαετιών.
Εμβληματικό παράδειγμα αυτής της νέας προσέγγισης είναι η επέκταση της εμβέλειας της ΕΥΔΑΠ σε περιοχές στην Ανατολική Αττική, μια περιοχή που για δεκαετίες αντιμετώπιζε χρόνιες ελλείψεις υποδομών. Με επενδύσεις άνω των 900 εκατομμυρίων ευρώ, η ΕΥΔΑΠ προχωρά στην κατασκευή τριών νέων Κέντρων Επεξεργασίας Λυμάτων και στη σύνδεση 75.000 ακινήτων με το δίκτυο αποχέτευσης. Αυτό σημαίνει ότι πρακτικά, περισσότεροι από 410.000 κάτοικοι θα αποκτήσουν σύγχρονες, ασφαλείς υπηρεσίες, ενώ μέχρι το 2029 εκτιμάται ότι ο αριθμός όσων θα ενταχθούν σε αποχετευτικό δίκτυο στην περιοχή, θα ξεπεράσει το ένα εκατομμύριο. Είναι μια καθοριστική εξέλιξη, καθώς μεγάλοι οικισμοί εξακολουθούν σήμερα να εξυπηρετούνται από βόθρους, παρά τις σχετικές ευρωπαϊκές οδηγίες.
Η αξιοποίηση των επεξεργασμένων εκροών για άρδευση σε περιοχές της Ανατολικής Αττικής δείχνει την κατεύθυνση προς την οποία στρέφεται η ΕΥΔΑΠ: ένα μοντέλο διαχείρισης όπου τίποτα δεν πάει χαμένο και όπου οι φυσικοί πόροι χρησιμοποιούνται με τρόπο που διασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη επάρκειά τους. Επι της ουσίας, τα ίδια τα έργα κατασκευάζουν και σηματοδοτούν μια νέα περιβαλλοντική κουλτούρα, την οποία η Αττική, έχει τεράστια ανάγκη.
Συνεπώς, είναι κρίσιμο να γίνει σαφές και κατανοητό, ότι η αποτελεσματική διαχείριση των υποδομών, δεν είναι μόνο ζήτημα τεχνικό. Απαιτεί και αλλαγή συμπεριφοράς από τους πολίτες. Η προσαρμογή στην κλιματική κρίση δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στις δημόσιες επενδύσεις, χρειάζεται και συλλογική υπευθυνότητα.
Για όλα αυτά και όσα φαίνεται να έπονται, πολύ σημαντικό δείγμα γραφής είναι η επιτυχία της ΕΥΔΑΠ στην αύξηση της ταχύτητας υλοποίησης του επενδυτικού της σχεδίου. Λαμβάνοντας υπόψιν την ταχύτητα με την οποία υλοποιούνται τα δημόσια έργα κατά γενική ομολογία, αλλά και τη συνθετότητα αυτών των έργων, είναι πραγματικά εντυπωσιακό το γεγονός ότι την περίοδο 2019-2024 ο ρυθμός απορρόφησης πόρων τετραπλασιάστηκε.
Καθώς η Αττική εισέρχεται σε μια εποχή χαρακτηριστικής πίεσης στους υδάτινους πόρους της, το επενδυτικό πρόγραμμα της ΕΥΔΑΠ δείχνει υψηλά αντανακλαστικά. Οι εκτεταμένες παρεμβάσεις σε ύδρευση και αποχέτευση, συνθέτουν μια ολοκληρωμένη στρατηγική προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, προετοιμάζοντας την πρωτεύουσα για ένα μέλλον όπου η διαχείριση του νερού δεν θα είναι δεδομένη, αλλά θα απαιτεί σχεδιασμό, αξιοποίηση της τεχνολογίας και συλλογική συνείδηση.