Το Ιράν εδώ και δεκαετίες κρατούσε στο συρτάρι του ένα «χαρτί» που ήξερε ότι όταν το τραβήξει, δεν θα πλήξει μόνο τους αντιπάλους του αλλά ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Και αυτό ακριβώς κάνει τώρα. Παίζει το χαρτί… «Στενά του Ορμούζ».
Λίγα 24ωρα μετά την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων, Ιρανοί αξιωματούχοι των Φρουρών της Επανάστασης δήλωσαν ότι τα Στενά είναι «κλειστά» και προειδοποίησαν ότι θα χτυπήσουν τα πλοία που θα επιχειρήσουν διέλευση. Το άμεσο αποτέλεσμα; Η ναυτιλιακή κίνηση κατέρρευσε, εκατοντάδες δεξαμενόπλοια βρέθηκαν εγκλωβισμένα και οι ασφαλιστικές καλύψεις έγιναν (ή κοντεύουν να γίνουν) απαγορευτικά ακριβές, δημιουργώντας μια de facto διακοπή ροών, ακόμη κι όταν τυπικά το πέρασμα δεν έχει «σφραγιστεί» με νομικούς όρους. Δηλαδή, το ρίσκο ανέβηκε σε τέτοιο επίπεδο, που η αγορά στην ουσία «έκλεισε» μόνη της το Ορμούζ. Και αυτό παρά τη διαβεβαίωση Τραμπ, ότι -αν χρειαστεί- θα επέμβει το αμερικανικό πολεμικό ναυτικό.
Το σενάριο της «ναρκοθέτησης» και η ασύμμετρη κλιμάκωση
Η ναρκοθέτηση των Στενών -που συζητείται έντονα τελευταία ως ένα από τα χειρότερα σενάρια- δεν είναι απλώς «θεωρία». Σε τόσο στενά περάσματα, οι νάρκες είναι το κλασικό πολεμικό εργαλείο, γιατί είναι φθηνές, γρήγορες στην ανάπτυξη και κυρίως σούπερ αποτελεσματικές ακόμη και αν δεν εκραγούν (!), διότι ακόμη και η υποψία ότι υπάρχουν λειτουργεί απολύτως αποτρεπτικά για όλους! Κανείς πλοιοκτήτης και καμία ασφαλιστική δεν αναλαμβάνουν τέτοιο ρίσκο. Μάλιστα, όπως λένε οι ειδικοί, ακόμη και σε περίπτωση «επανανοίγματος», η αγορά για αρκετό καιρό μάλλον θα συνεχίσει να συμπεριφέρεται σαν να είναι ακόμη κλειστό, ακριβώς λόγω του φόβου ότι ενδεχομένως να μην έχουν εξουδετερωθεί όλες οι νάρκες. Οπότε, το σχέδιο «νάρκες» δεν είναι καθόλου ουτοπικό. Αντιθέτως είναι βάσιμο και ρεαλιστικό, όσο το Ιράν συνεχίζει την τακτική πρόκλησης κόστους σε όλους. Και φυσικά δεν είναι το μόνο. Το ιρανικό πακέτο πίεσης περιλαμβάνει ακόμη drones αλλά και σμήνη μικρών ταχέων σκαφών, που «γκριζάρουν» περιοχές, αυξάνοντας αβεβαιότητα και κόστος. Η αγορά ήδη τιμολογεί αυτό το σοκ. Η τιμή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου ενισχύθηκε αισθητά μέσα σε λίγες ημέρες, προϊδεάζοντας για μεταφορά του κόστους σε πολλούς άλλους κλάδους. Γιατί φυσικά δεν ανεβαίνει μόνον η τιμή του πετρελαίου. Ακριβαίνει η ασφάλιση, ακριβαίνει η ναύλωση, ακριβαίνουν οι χρόνοι παράδοσης, ακριβαίνουν τα προϊόντα. Και όλα αυτά, συνδυαστικά, λειτουργούν ως ένας μηχανισμός «εισαγόμενου πληθωρισμού» σε όλες τις χώρες, είτε έχουν σχέση με το πετρέλαιο του Ορμούζ είτε όχι. Τα γνωστά…
Το Ιράν παίζει με τον διακόπτη, η αγορά πληρώνει και η Κίνα ανησυχεί
Το μεγάλο ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο τι θα κάνει το Ιράν. Είναι ποιος τελικά πληρώνει τον λογαριασμό αυτής της παρτίδας που παίζεται στην ενεργειακή σκακιέρα. Και εδώ η απάντηση γίνεται όλο και πιο ενδιαφέρουσα. Γιατί αν κοιτάξει κανείς προσεκτικά τον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη, θα διαπιστώσει ότι ο μεγαλύτερος χαμένος από μια παρατεταμένη κρίση είναι κυρίως η Ασία και, ειδικότερα, η Κίνα, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής. Ταυτόχρονα, η πίεση που ασκείται στη Βενεζουέλα περιορίζει μια δεύτερη κρίσιμη πηγή φθηνού πετρελαίου για την κινεζική οικονομία. Αν λοιπόν κάποιος προσπαθούσε να σχεδιάσει έναν τρόπο αύξησης του ενεργειακού κόστους της κινεζικής βιομηχανίας -και άρα επιβράδυνσης της παραγωγικής της μηχανής- δύσκολα θα επέλεγε διαφορετικό γεωπολιτικό σκηνικό από αυτό που βλέπουμε σήμερα να διαμορφώνεται. Είτε πρόκειται για συνειδητό στρατηγικό σχεδιασμό του Τραμπ είτε για μια συγκυρία που απλώς ευνοεί συγκεκριμένες δυνάμεις, ένα πράγμα είναι βέβαιο. Ότι στην ενεργειακή σκακιέρα της νέας εποχής, τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα θαλάσσιο πέρασμα. Είναι ένας μοχλός παγκόσμιας ισχύος.