Τη νέα πραγματικότητα του πρώην ισχυρού άνδρα της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, η οποία περιορίζεται σε έναν στενό χώρο κράτησης, πίσω από μια βαριά μεταλλική πόρτα, με ένα κρεβάτι στερεωμένο στον τοίχο και τον μεταλλικό ήχο από τους μηχανισμούς κλειδώματος να ορίζει τον ρυθμό της καθημερινότητάς του, περιγράφει σε αφιέρωμά της η ισπανική εφημερίδα ABC.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν την κατάστασή του και επικαλείται το μέσο, τις νύχτες η σιωπή της φυλακής διακόπτεται από τη φωνή του, που ακούγεται από το κελί: «Εγώ είμαι ο πρόεδρος της Βενεζουέλας! Πείτε στη χώρα μου ότι με έχουν απαγάγει και ότι εδώ μας κακομεταχειρίζονται».
Η συγκεκριμένη σκηνή δεν καταγράφεται σε καμία δικαστική απόφαση ούτε έχει αποτυπωθεί σε επίσημες διαδικασίες. Ωστόσο αποτελεί αφήγηση που, σύμφωνα με μαρτυρίες, κυκλοφορεί στο εσωτερικό του Μητροπολιτικού Κέντρου Κράτησης του Μπρούκλιν (Metropolitan Detention Center – MDC), της ομοσπονδιακής φυλακής όπου ο Μαδούρο κρατείται από τις 3 Ιανουαρίου, ημέρα κατά την οποία συνελήφθη και μεταφέρθηκε στη Νέα Υόρκη.
Στο συγκεκριμένο σωφρονιστικό συγκρότημα, ένα από τα πιο αυστηρά του ομοσπονδιακού συστήματος στην περιοχή της Νέας Υόρκης, ξεκινά η ζωή στη φυλακή για έναν πολιτικό που για περισσότερο από μία δεκαετία συγκέντρωνε την εξουσία στη Βενεζουέλα.
Η νέα πραγματικότητα του Νικολάς Μαδούρο: Σε κελί «2 επί 3» και με έξοδο τρεις φορές την εβδομάδα
«Η κόλαση στη γη»
Το MDC ξεχωρίζει με την πρώτη ματιά, καθώς πρόκειται για έναν τεράστιο κύβο από σκυρόδεμα, χτισμένο σε μια βιομηχανική ζώνη του Μπρούκλιν, κοντά στον κόλπο. Η εντύπωση που δίνει από την αρχή, είναι αυτή της μάζας και του απόλυτου εγκλεισμού. Ωστόσο, όσοι έχουν περάσει από εκεί επισημαίνουν ότι η πρόσοψη δεν είναι το χειρότερο στοιχείο του κτιρίου… το εσωτερικό είναι ακόμη πιο δύσκολο.
«Είναι η κόλαση στη γη», λέει χαρακτηριστικά ο Σαμ Μάνγκελ, σύμβουλος σε θέματα σωφρονιστικού συστήματος, ο οποίος έχει εργαστεί για χρόνια με κρατουμένους σε ομοσπονδιακές φυλακές. Όπως σημειώνει, το MDC είναι γνωστό για τις σοβαρές ελλείψεις του: «Βρίσκεται σε κατάσταση εγκατάλειψης, με περιορισμένη χρηματοδότηση και ανεπαρκές προσωπικό. Είναι ένα μέρος στο οποίο κανείς δεν θα ήθελε να περάσει ούτε ένα λεπτό». Άλλες πληροφορίες κάνουν λόγο για ζητήματα θέρμανσης σε προηγούμενους χειμώνες, παρουσία τρωκτικών και περιορισμένη ιατρική φροντίδα. Τον Δεκέμβριο, ένας κρατούμενος πέθανε έπειτα από καθυστερημένη διάγνωση καρκίνου του πνεύμονα, σύμφωνα με δημόσια αρχεία, ενώ οι καταγγελίες για χαμηλές θερμοκρασίες και υγρασία είναι συχνές.
Στο κέντρο κράτησης φιλοξενούνται κατηγορούμενοι που περιμένουν τη δίκη τους ή την τελική τους καταδίκη. Από τα κελιά του έχουν περάσει πρόσωπα με μεγάλη δημοσιότητα, όπως ο ράπερ Σον «Ντίντι» Κομπς, η Γκισλέιν Μάξγουελ – σύντροφος του Τζέφρι Επστάιν που καταδικάστηκε για εμπορία ανθρώπων – ο πρώην πρόεδρος της Ονδούρας Χουάν Ορλάντο Ερνάντες και ο Ούγκο «Ελ Πόγιο» Καρβαχάλ, πρώην επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών του καθεστώτος Τσάβες. Στις ίδιες εγκαταστάσεις έχουν κρατηθεί επίσης γνωστά στελέχη διεθνών καρτέλ ναρκωτικών, όπως ο Ισμαέλ «Ελ Μάγιο» Ζαμπάδα.
Εκπρόσωπος της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Φυλακών των Ηνωμένων Πολιτειών (Bureau of Prisons – BOP) αρνήθηκε να δώσει συγκεκριμένες πληροφορίες για τις συνθήκες κράτησης του Μαδούρο. «Για λόγους ασφαλείας και προστασίας της ιδιωτικότητας, η υπηρεσία δεν αποκαλύπτει τις συνθήκες κράτησης κανενός κρατουμένου», ανέφερε.
Σε κελί 2 επί 3, βγαίνει τρεις φορές την εβδομάδα
Σύμφωνα πάντως με πηγές που γνωρίζουν το καθεστώς κράτησής του, ο Μαδούρο έχει τοποθετηθεί στη λεγόμενη Ειδική Μονάδα Στέγασης (Special Housing Unit – SHU), δηλαδή στο τμήμα απομόνωσης. Η μονάδα αυτή χρησιμοποιείται επισήμως για πειθαρχικούς λόγους, για πρόληψη αυτοκτονιών ή για την προστασία κρατουμένων υψηλού προφίλ. Στην πράξη όμως σημαίνει σχεδόν μόνιμο εγκλεισμό υπό καθεστώς απομόνωσης.
Το κελί του είναι ένας περιορισμένος χώρος περίπου τριών μέτρων μήκους και δύο μέτρων πλάτους, εξοπλισμένος με μεταλλικό κρεβάτι, τουαλέτα, νιπτήρα και ένα στενό παράθυρο από το οποίο εισέρχεται ελάχιστο φυσικό φως. Οι κρατούμενοι στη μονάδα SHU μπορούν να βγουν από το κελί τρεις φορές την εβδομάδα για μία ώρα, πάντα με χειροπέδες και δεσμά στα πόδια και συνοδεία δύο σωφρονιστικών υπαλλήλων. Στο διάστημα αυτό μπορούν να κάνουν ντους, να χρησιμοποιήσουν το τηλέφωνο – με περιορισμό στον συνολικό χρόνο κάθε μήνα – να στείλουν ηλεκτρονικά μηνύματα υπό επιτήρηση ή να βγουν σε έναν μικρό υπαίθριο χώρο περιφραγμένο με κάγκελα.
Πολλοί γνωστοί κρατούμενοι περνούν αρχικά από τη μονάδα απομόνωσης για λόγους πρόληψης αυτοκτονίας, συνήθως για διάστημα από 72 ώρες έως μία εβδομάδα. Στην περίπτωση του Μαδούρο, οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η παραμονή του εκεί σχετίζεται με μακροχρόνια μέτρα ασφαλείας, καθώς θεωρείται πιθανότατα ο κρατούμενος με το υψηλότερο προφίλ που έχει περάσει ποτέ από το συγκεκριμένο κέντρο κράτησης.
Η νέα πραγματικότητα του Νικολάς Μαδούρο: Σε κελί «2 επί 3» και με έξοδο τρεις φορές την εβδομάδα
Η δικαστική διαδικασία ξεκίνησε επισήμως στις 5 Ιανουαρίου, όταν εμφανίστηκε ενώπιον του δικαστή Άλβιν Χέλερσταϊν στο Μανχάταν. Κατά την ακρόαση δήλωσε ότι είναι «πρόεδρος της Δημοκρατίας της Βενεζουέλας», υποστήριξε ότι έχει «απαχθεί» και ανέφερε ότι συνελήφθη στο σπίτι του στο Καράκας. Ο δικαστής απάντησε ότι θα υπάρξει «κατάλληλος χρόνος και τόπος» για να εξεταστεί η νομιμότητα της σύλληψής του, όχι όμως εκείνη τη στιγμή. Του γνωστοποιήθηκαν τα δικαιώματά του, δήλωσε ότι δεν τα γνώριζε έως τότε, αρνήθηκε τις κατηγορίες και παρέμεινε υπό κράτηση μέχρι τη δίκη.
Σε δύο επίπεδα η υπόθεση Μαδούρο
Η υπόθεση εξελίσσεται πλέον σε δύο επίπεδα. Το πρώτο είναι το δικαστικό, όπου αντιμετωπίζει κατηγορίες για ναρκοτρομοκρατία, συνωμοσία για εισαγωγή κοκαΐνης στις Ηνωμένες Πολιτείες και χρήση ή κατοχή βαρέων όπλων και εκρηκτικών μηχανισμών. Η υπεράσπισή του έχει προαναγγείλει μια «εκτενή και σύνθετη» δικαστική μάχη, με βασικό επιχείρημα την αμφισβήτηση της σύλληψής του, την οποία χαρακτηρίζει «στρατιωτική απαγωγή».
Το δεύτερο επίπεδο είναι η καθημερινότητα στη φυλακή. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Μαδούρο περνά ολόκληρες τις νύχτες φωνάζοντας από το κελί του στα ισπανικά ότι έχει απαχθεί, ζητώντας να μεταφερθούν μηνύματα στην οικογένειά του και σε άλλους κρατούμενους από τη Βενεζουέλα.
Η εικόνα αυτή απέχει δραματικά από τη δημόσια εικόνα που είχε μέχρι πρόσφατα: τον πολιτικό που εμφανιζόταν σε τηλεοπτικές εκπομπές, μιλούσε από τα μπαλκόνια του προεδρικού μεγάρου Μιραφλόρες και συμμετείχε σε μεγάλες συγκεντρώσεις. Σήμερα, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, πρόκειται για μια φωνή που αντηχεί μέσα σε έναν μεταλλικό διάδρομο φυλακής στο Μπρούκλιν.
Στο δικαστικό φάκελο υπάρχει και αναφορά σε ζητήματα υγείας. Κατά την πρώτη ακρόαση, ο συνήγορός του ενημέρωσε τον δικαστή ότι υπάρχουν ιατρικά θέματα που απαιτούν προσοχή και ζήτησε να συμπληρωθεί η απαραίτητη διαδικασία ώστε να διασφαλιστεί η παροχή κατάλληλης θεραπείας κατά τη διάρκεια της προφυλάκισης. Οι ακριβείς παθήσεις δεν διευκρινίστηκαν.
Παράλληλα, τόσο ο Μαδούρο όσο και η σύζυγός του, Σίλια Φλόρες, ζήτησαν να πραγματοποιηθεί προξενική επίσκεψη από τη Βενεζουέλα, αίτημα που εγκρίθηκε από το δικαστήριο. Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιανουαρίου και αποτέλεσε μία από τις ελάχιστες επίσημες επαφές του κατά τη διάρκεια της απομόνωσης.
Καθώς η δικαστική διαδικασία εξελίσσεται, η καθημερινότητα στο κελί παραμένει αυστηρά καθορισμένη: συνεχείς καταμετρήσεις κρατουμένων, φώτα που δεν σβήνουν ποτέ πλήρως, πόρτες που ανοίγουν και κλείνουν σύμφωνα με το πρόγραμμα της φυλακής και κρατούμενοι που φωνάζουν ή χτυπούν τα κάγκελα κατά τη διάρκεια της νύχτας.