Σε ιδιαίτερα έντονο και συναισθηματικά φορτισμένο κλίμα ξεκίνησε την παρέμβασή του ο Κώστας Αρβανίτης, στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου για τη σχετική έκθεση του Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επιλέγοντας να δώσει από την πρώτη στιγμή το στίγμα της συζήτησης γύρω από το κράτος δικαίου και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη.
Ο αντιπρόεδρος της LEFT και ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, θέλησε να δώσει μια διαφορετική διάσταση στην έκθεση, επιλέγοντας να την αφιερώσει σε εκείνους που βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή: στους δημοσιογράφους που επιμένουν να αποκαλύπτουν την αλήθεια, αλλά και στους πολίτες που δεν φοβούνται να μιλήσουν απέναντι στη διαφθορά.
«Αν μου έλεγαν που αφιερώνεις την Έκθεση θα έλεγα στους δημοσιογράφους. Σε αυτούς που χάσαμε, σε αυτούς που δολοφονήθηκαν, σε αυτούς που δίνουν τη μάχη σήμερα στα Κράτη Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή Ευρωπαίους εκτός ΕΕ για την είδηση και για την αλήθεια. Αλλά θα την αφιέρωνα και την κοινωνία των πολιτών, στους πολίτες που έρχονται αντιμέτωποι με τη διαφθορά και δίνουν τη μάχη τους χωρίς να φοβούνται να καταγγείλουν και να προασπιστούν τη Δημοκρατία. Διότι είναι θέμα Δημοκρατίας…», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, κατά την ομιλία του, ο Κώστας Αρβανίτης, εστίασε στην ανάγκη ενίσχυσης της προστασίας των δημοσιογράφων, στην καταπολέμηση της διαφθοράς, αλλά και στη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, αναδεικνύοντας παράλληλα τις πολιτικές δυσκολίες και τους συμβιβασμούς που απαιτήθηκαν για τη διαμόρφωση της έκθεσης.
Αναλυτικά η ομιλία του Κώστα Αρβανίτη:
«Αν μου έλεγαν που αφιερώνεις την Έκθεση θα έλεγα στους δημοσιογράφους. Σε αυτούς που χάσαμε, σε αυτούς που δολοφονήθηκαν, σε αυτούς που δίνουν τη μάχη σήμερα στα Κράτη Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή Ευρωπαίους εκτός ΕΕ για την είδηση και για την αλήθεια. Αλλά θα την αφιέρωνα και την κοινωνία των πολιτών, στους πολίτες που έρχονται αντιμέτωποι με τη διαφθορά και δίνουν τη μάχη τους χωρίς να φοβούνται να καταγγείλουν και να προασπιστούν τη Δημοκρατία. Διότι είναι θέμα Δημοκρατίας…
Συνολικά, καταφέραμε να συντάξουμε μια ισχυρή έκθεση που ενισχύει την προστασία των δημοσιογράφων και της κοινωνίας των πολιτών, αντιμετωπίζει τη διαφθορά (ιδίως στα υψηλότερα πολιτικά επίπεδα) και την κατάχρηση των ενωσιακών πόρων με τρόπους που υπονομεύουν τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Στην έκθεση υπογραμμίζεται ότι τα ίδια τα θεσμικά όργανα της ΕΕ οφείλουν να τηρούν τα ίδια δικαιοκρατικά πρότυπα με τα Κράτη Μέλη, προκειμένου να διατηρούν υψηλό επίπεδο αξιοπιστίας και νομιμοποίησης.
Επιπλέον, η έκθεση ενσωματώνει τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα, τονίζοντας ότι ο κοινωνικός αποκλεισμός, η ακραία φτώχεια και η έλλειψη στέγασης παρεμποδίζουν την αποτελεσματική πρόσβαση στη δικαιοσύνη και την ισότητα ενώπιον του νόμου.
Καινοτομία μπορεί να θεωρηθεί το κεφάλαιο «Ετήσιος κύκλος για το κράτος δικαίου» στο οποίο ζητάμε ισχυρότερη και πιο διαρθρωμένη διοργανική και διαθεσμική συνεργασία, χωρίς κοσμογονικές αλλαγές στο υφιστάμενο σύστημα.
Ως εισηγητής, προσπάθησα να αποτυπώσω τις πολιτικές προτεραιότητες που εξέφρασε η πλειονότητα των ομάδων στην επιτροπή LIBE, ανταποκρινόμενος παράλληλα στο αίτημα της Επιτροπής να δημοσιεύει την ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου νωρίτερα από ό,τι τα προηγούμενα έτη. Αυτό το ταχύτερο χρονοδιάγραμμα αποτέλεσε συνεχή πρόκληση καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, ιδίως δεδομένου ότι κατατέθηκαν 763 τροπολογίες.
Το σχέδιο έκθεσης τόνισε με έμφαση την εγγενή σχέση μεταξύ του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, παράλληλα με την ανάγκη αποπολιτικοποίησης των αξιολογήσεων της Επιτροπής μέσω της συμμετοχής ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων.
Εκφράζουμε ανησυχία για τις παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων που συνδέονται με τη χρήση των κονδυλίων της ΕΕ σε ορισμένα κράτη μέλη, ιδίως στους τομείς των συνθηκών υποδοχής των αιτούντων άσυλο, της ιδρυματοποίησης των ατόμων με αναπηρία και των παιδιών, καθώς και έργων στέγασης, εκπαίδευσης, και αστικής ανάπλασης.
Προτείναμε μια περισσότερο «ανθρωποκεντρική» αντίληψη του κράτους δικαίου, μέσω της ενσωμάτωσης των οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.
Το σχέδιο έκθεσης εγείρει ανησυχίες σχετικά με την κανονικοποίηση των ρατσιστικών αφηγημάτων και τον ευρύτερο κίνδυνο οπισθοδρόμησης της δημοκρατίας λόγω της πανευρωπαϊκής ανάδυσης των ακροδεξιών πολιτικών, και υποστηρίξαμε μια αυστηρή και τεκμηριωμένη υπεράσπιση του κράτους δικαίου σε ολόκληρη την ΕΕ.
Δυστυχώς, στο ζήτημα της γυναικοκτονίας, παρότι έγιναν απόπειρες συνεννόησης δεν υπήρξε ικανή στήριξη, φαίνεται ότι δεν έχουν ωριμάσει ακόμη οι συνθήκες ώστε να δημιουργηθεί μια κρίσιμη πολιτική μάζα πανευρωπαϊκά, ωστόσο θα συνεχίσουμε με επιμονή να επαναφέρουμε το ζήτημα.
Η απόφαση να μην κατονομαστούν συγκεκριμένα κράτη μέλη -πλην της Ουγγαρίας η οποία υπόκειται στη διαδικασία αιρεσιμότητας του άρθρου 7- οφείλεται σε πολιτικούς περιορισμούς, πρακτικά δηλαδή στην αυξανόμενη επιρροή των εθνικών πολιτικών συμφερόντων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που καθιστά ολοένα και πιο δύσκολη την επίτευξη αντικειμενικών, αμερόληπτων συμφωνιών. Στο πλαίσιο αυτό, η μη κατονομασία των κρατών μελών απέβη αναγκαία για την εξασφάλιση μιας ευρέως υποστηριζόμενης έκθεσης.
Μετά από έναν μαραθώνιο διαπραγματεύσεων, οι οποίες ήταν γενικά εποικοδομητικές, αν και ορισμένες φορές ήταν δύσκολες, η έκθεση περιλαμβάνει πλέον σχεδόν 200 παραγράφους που εκτείνονται σε 70 σελίδες. Οι συνοδευτικές αιτιολογικές σκέψεις καταγγέλλουν ουσιαστικά τις παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων, την αυξανόμενη πίεση στον χώρο της κοινωνίας των πολιτών σε ολόκληρη την ΕΕ, την κατάχρηση κονδυλίων της ΕΕ και την αύξηση του υπερπληθυσμού των φυλακών και των αυτοκτονιών εντός των φυλακών της ΕΕ, μεταξύ άλλων τομέων ανησυχίας.
Οι παράγραφοι της έκθεσης διαρθρώνονται στα ακόλουθα έντεκα κεφάλαια:
- Δικαστικά συστήματα
Ισχυρές διασφαλίσεις για τη λειτουργική και οικονομική ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, συμπεριλαμβανομένων των διαφανών και αξιοκρατικών διαδικασιών διορισμού, προαγωγών και πειθαρχικών διαδικασιών κατά τα πρότυπα της Επιτροπής της Βενετίας.
Δωρεάν νομική συνδρομή.
Η Επιτροπή καλείται να παρακολουθεί και να διασφαλίζει την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, να αντιμετωπίζει τις πολιτικές επιθέσεις κατά επαγγελματιών του τομέα, και να υποστηρίξει την κύρωση της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των δικηγόρων.
Τα κράτη μέλη καλούνται να εφαρμόσουν τις εκκρεμείς αποφάσεις του ΔΕΕ και του ΕΔΔΑ και να θεσπίσουν μέτρα με σαφή χρονοδιαγράμματα και εποπτεία, ενώ η Επιτροπή θα πρέπει να ενισχύσει την εποπτεία, να αναρτά δημόσιους πίνακες αποτελεσμάτων αξιολόγησης, και να χρησιμοποιήσει με αποφασιστικότητα τα εργαλεία επιβολής όταν δεν καταγράφεται.
Σε ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να υπάρχουν συστημικές ελλείψεις, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών παρεμβάσεων, των καθυστερήσεων στις μεταρρυθμίσεις και των ανεπαρκών εγγυήσεων ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης.
Τα κράτη μέλη καλούνται να επενδύσουν στην κατάρτιση των δικαστικών, στην ψηφιοποίηση και στη βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη, ιδίως για τις περιθωριοποιημένες και ευάλωτες ομάδες.
Οι συνθήκες κράτησης στις φυλακές πρέπει να βελτιωθούν: Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μειώσουν τον υπερπληθυσμό, να διασφαλίσουν την πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη και ψυχολογική υποστήριξη και να ενισχύσουν την πρόληψη των αυτοκτονιών για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των κρατουμένων.
- Πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς
- Καλούμε την Επιτροπή:
Να παρακολουθεί και να υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου·
Να ενισχύσει την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία με πόρους και αρμοδιότητες, και να διευκολύνει το έργο της με αποτελεσματικότερες διαδικασίες.
Να στηρίξει την προσχώρηση της ΕΕ στην Ομάδα Κρατών Κατά της Διαφθοράς (GRECO) του Συμβουλίου της Ευρώπης και να συμπεριλάβει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ στις ετήσιες εκθέσεις για το κράτος δικαίου·
Να αναδείξει τη συνεχιζόμενη ατιμωρησία ως διαρθρωτικό κίνδυνο για τον προϋπολογισμό και τη διακυβέρνηση της ΕΕ.
- Τα κράτη μέλη οφείλουν:
Να εφαρμόσουν πλήρως εφαρμογή των συστάσεων της GRECO·
Να διεξάγουν ταχείες, αμερόληπτες έρευνες για τη διαφθορά, ιδίως σε υψηλά επίπεδα, και να επιμείνουν στην πάταξη της ατιμωρησίας·
Να ευθυγραμμίσει τις διατάξεις περί ποινικής ευθύνης υψηλόβαθμων αξιωματούχων με την οδηγία για την καταπολέμηση της διαφθοράς·
Να ενισχύσουν τους ανεξάρτητους φορείς καταπολέμησης της διαφθοράς, τις εισαγγελικές αρχές και τα πειθαρχικά συμβούλια, διασφαλίζοντας επαρκείς πόρους και προστασία από πολιτικές παρεμβάσεις·
Να προωθήσουν μια νοοτροπία ακεραιότητας μέσω της κατάρτισης των δημόσιων υπαλλήλων, των αρχών επιβολής του νόμου, και του δικαστικού σώματος σε θέματα καταπολέμησης της διαφθοράς·
Να διασφαλίσουν εμπιστευτικούς διαύλους και προστασία για τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος και τους δημοσιογράφους που καταγγέλλουν διαφθορά ή κατάχρηση κονδυλίων της ΕΕ.
- Πολυφωνία και ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και προστασία των δημοσιογράφων
Καταδικάζεται η χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού κατά δημοσιογράφων, με επίκληση και στην πρόσφατη υπόθεση Paragon Graphite, και τονίζει ότι οι πρακτικές αυτές συνιστούν σοβαρή παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, υπονομεύουν την αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών μελών και παραβιάζουν την ελευθερία της έκφρασης αλλά και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης.
Ζητούνται ισχυρές διασφαλίσεις για τις δημοσιογραφικές πηγές, την εμπιστευτικότητα, και την προστασία από ψηφιακές απειλές και διαδικτυακή παρενόχληση.
Αξιώνουμε άμεση, ανεξάρτητη και αποτελεσματική διερεύνηση επιθέσεων, απειλών ή κατάχρησης τεχνολογιών παρακολούθησης.
Επισημαίνουμε το αποτρεπτικό αποτέλεσμα της παράνομης παρακολούθησης στην ερευνητική δημοσιογραφία και τη δημοκρατική λογοδοσία.
Τονίζουμε την προστασία της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης: καταδικάζουμε τις πολιτικές παρεμβάσεις, τονίζουμε την ανάγκη ανεξαρτησίας των δημόσιων μέσων ενημέρωσης, τη διαφανή ιδιοκτησία και τη συντακτική ανεξαρτησία των ιδιωτικών.
Καλούμε σε πλήρη εφαρμογή του Κανονισμού για την ελευθερία των ΜΜΕ και της οδηγίας anti-SLAPP, συμπεριλαμβανομένων kai μέτρων για την προστασία των δημοσιογράφων από εκφοβισμό, διαδικτυακές απειλές και καταχρηστικές προσφυγές στη δικαιοσύνη.
Ενθαρρύνουμε τη στήριξη του ψηφιακού και μιντιακού εγγραμματισμού, της διαφάνειας στους αλγόριθμους, των ανεξάρτητων ελέγχων, και της προστασίας της πρόσβασης των μειονοτήτων στα μέσα ενημέρωσης.
- Κοινωνία των Πολιτών
Καλούμε τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να αποτρέψουν τους αδικαιολόγητους περιορισμούς, την ποινικοποίηση, τις εκστρατείες δυσφήμισης και τον δυσανάλογο διοικητικό φόρτο για τις ΜΚΟ, τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως εκείνες που εργάζονται για την καταπολέμηση του ρατσισμού, την κλιματική δικαιοσύνη, τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ +, τα δικαιώματα των γυναικών, τη μετανάστευση, και την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Παροτρύνουμε τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι.
Ζητάμε από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να εγγυηθούν επαρκή, βιώσιμη, δίκαιη και χωρίς διακρίσεις χρηματοδότηση για τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών.
Ενθαρρύνουμε την προστασία της ακαδημαϊκής ελευθερίας και της θεσμικής αυτονομίας στο πλαίσιο της διαφύλαξης της κοινωνίας των πολιτών και του κράτους δικαίου.
- Θεμελιώδη δικαιώματα, ισότητα και απαγόρευση των διακρίσεων
Τα θεμελιώδη δικαιώματα, η ισότητα και η απαγόρευση των διακρίσεων αποτελούν βασικούς πυλώνες του κράτους δικαίου. Τα κράτη μέλη πρέπει να εγγυώνται τα δικαιώματα αυτά για όλους μέσω αποτελεσματικής νομικής προστασίας, ανεξάρτητης εποπτείας και ισότιμης πρόσβασης στη δικαιοσύνη και τις κοινωνικές υπηρεσίες.
Καλούμε την ΕΕ να καταπολεμήσει όλες τις μορφές διακρίσεων, συμπεριλαμβανομένων των διαρθρωτικών και διατομεακών, με ισχυρή συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, αντιμετωπίζοντας τον ρατσισμό, τα εγκλήματα μίσους, τη ρητορική μίσους, τον αντισημιτισμό και την ισλαμοφοβία.
Τα κράτη μέλη καλούνται να προστατεύσουν τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ+, να διασφαλίσουν τη νομική αναγνώριση των σχέσεων συμβίωσης μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου και της ταυτότητας φύλου, καθώς και της γονικής σχέσης σε διασυνοριακό επίπεδο. Η Επιτροπή καλείται να θεσμοθετήσει απαγόρευση των πρακτικών μεταστροφής, να παρακολουθεί τη συμμόρφωση, και να κινεί διαδικασίες επί παραβάσει όπου απαιτείται.
Μειονότητες και ευάλωτες ομάδες: Τα κράτη οφείλουν να προστατεύουν τις κοινότητες των Ρομά και άλλες μειονότητες, να αντιμετωπίζουν τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό ως εμπόδια στα θεμελιώδη δικαιώματα και να διασφαλίζουν την ισότητα ενώπιον του νόμου.
Μετανάστευση και άσυλο: Τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόζουν πολιτικές που σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την αρχή της μη επαναπροώθησης και το δικαίωμα αίτησης ασύλου. Πρακτικές όπως οι επαναπροωθήσεις, οι αυθαίρετες κρατήσεις και η ποινικοποίηση της ανθρωπιστικής βοήθειας καταδικάζονται. Η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίζει τη συμμόρφωση και να λαμβάνει μέτρα όταν τα κράτη μέλη παραβιάζουν το δίκαιο της ΕΕ.
Ισότητα των φύλων, σεξουαλικά και αναπαραγωγικά δικαιώματα: Τα κράτη μέλη καλούνται να εφαρμόσουν κανόνες για τη βία κατά των γυναικών, να εγκρίνουν ορισμό του βιασμού βάσει συναίνεσης, να κυρώσουν τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, και να καταπολεμήσουν τα κινήματα κατά της ισότητας των φύλων. Επίσης, ζητούμε να συμπεριληφθεί το δικαίωμα στην ασφαλή και νόμιμη πρόσβαση στην άμβλωση ως θεμελιώδες δικαίωμα στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ.
- Το κράτος δικαίου και ο προϋπολογισμός της ΕΕ
Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα κονδύλια της ΕΕ δεν χρησιμοποιούνται με τρόπους που παραβιάζουν τα θεμελιώδη δικαιώματα ή το κράτος δικαίου. Οι αιτιολογικές σκέψεις σημειώνουν ότι κονδύλια της ΕΕ ενδέχεται να έχουν διοχετευθεί σε εταιρείες που συνδέονται με τεχνολογίες παρεμβατικής παρακολούθησης. Η Επιτροπή θα πρέπει να ενισχύσει τους μηχανισμούς παρακολούθησης, ελέγχου και επιβολής για την πρόληψη καταχρήσεψν.
Κανονισμός αιρεσιμότητας για το κράτος δικαίου: Η Επιτροπή θα πρέπει να ενεργεί αποφασιστικά σε περιπτώσεις παραβιάσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που επηρεάζουν το δικαστικό σώμα ή άλλα θέσφατα του κράτους δικαίου.
Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι ιδιώτες αποδέκτες χρηματοδότησης της ΕΕ δεν επηρεάζονται αρνητικά σε περίπτωση δημοσιονομικών μέτρων ή αναστολών.
Η Επιτροπή καλείται να εξετάσει τρόπους ανακατεύθυνσης δεσμευμένων ή αποδεσμευμένων κονδυλίων της ΕΕ σε τοπικές κυβερνήσεις, ΜΚΟ ή άλλους μη κρατικούς φορείς στα κράτη μέλη όπου σημειώθηκαν παραβιάσεις, στηρίζοντας τη δημοκρατία, την κοινωνία των πολιτών, τις αξίες που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ, και πρωτοβουλίες για την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα πρέπει να εφαρμόσουν προϋποθέσεις που βασίζονται στον Χάρτη και το κράτος δικαίου στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα κονδύλια στηρίζουν δραστηριότητες νόμιμες και συμβατές με τα δικαιώματα.
- Το κράτος δικαίου και η διάσταση της ενιαίας αγοράς
Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν λειτουργικά συστήματα απονομής δικαιοσύνης, ισχυρά πλαίσια για την καταπολέμηση της διαφθοράς, πολυφωνία και ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, ισορροπημένες δημοκρατικές εξουσίες και αποτελεσματικούς ελέγχους και ισορροπίες για τη στήριξη ενός προβλέψιμου, δίκαιου και διαφανούς περιβάλλοντος της αγοράς.
Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη οφείλουν να αντιμετωπίσουν την ανασφάλεια δικαίου, τις αυθαίρετες διοικητικές αποφάσεις, την ανεπαρκή εκτέλεση των συμβάσεων και τη συστημική διαφθορά, οι οποίες υπονομεύουν την ικανότητα των εταιρειών, των εργαζομένων και των διασυνοριακών οικονομικών φορέων να λειτουργούν αποτελεσματικά.
Επίσης, οφείλουν να εντοπίζουν προβλήματα που σχετίζονται με τις δημόσιες συμβάσεις, τις απευθείας αναθέσεις και τη χρήση ενωσιακών ή εθνικών κονδυλίων, παρέχοντας συγκεκριμένες συστάσεις για την ενίσχυση της ισότητας, της διαφάνειας και της δίκαιης πρόσβασης.
Παράλληλα, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεχίσει να εξασφαλίζει τη συμμετοχή συνδικαλιστικών οργανώσεων, δικαστικών ενώσεων, οργανώσεων δημοσιογράφων, δικηγορικών συλλόγων και άλλων επαγγελματικών ομάδων για τον έγκαιρο εντοπισμό συστημικών κινδύνων για το κράτος δικαίου σε όλα τα Κράτη Μέλη.
Τέλος, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή καλούνται να διασφαλίσουν ότι η κοινωνική προστασία, τα εργασιακά δικαιώματα και τα μέτρα για την αντιμετώπιση της οικονομικής ανισότητας και του κοινωνικού αποκλεισμού θεωρούνται μέρος της αξιολόγησης της ενιαίας αγοράς, ενισχύοντας τη δημοκρατική συμμετοχή και το κράτος δικαίου.
- Το κράτος δικαίου στο επίκεντρο της διαδικασίας διεύρυνσης και της εξωτερικής δράσης της ΕΕ
Οι υποψήφιες χώρες και τα κράτη μέλη πρέπει να τηρούν τις αξίες που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ κατά τη διάρκεια της προσχώρησης και μετά από αυτήν. Η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίσει αυστηρή παρακολούθηση για την αποφυγή περισσότερων μέτρων και σταθμών.
Η Επιτροπή καλείται να εκδώσει συνεκτικές και εφαρμόσιμες κατευθυντήριες γραμμές για το κράτος δικαίου σε όλες τις υποψήφιες χώρες, και να διασφαλίσει τη συνοχή μεταξύ των εκθέσεων για το κράτος δικαίου και των εκθέσεων για τη διεύρυνση.
Τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες πρέπει να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις αιρεσιμότητας της ΕΕ όσον αφορά τις εξωτερικές δαπάνες, και η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίζει τη διαφάνεια και ισχυρές εγγυήσεις σε όλη την εξωτερική χρηματοδότηση και βοήθεια.
Τα κράτη μέλη καλούνται σε συμμόρφωση με τις αποφάσεις του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και του Διεθνούς Δικαστηρίου, συμπεριλαμβανομένης της εκτέλεσης ενταλμάτων σύλληψης. Η Επιτροπή θα πρέπει να ενεργοποιήσει το κανονιστικό πλαίσιο θωράκισης της ΕΕ, όπου είναι αναγκαίο, για την προστασία των εν λόγω θεσμικών οργάνων και όσων συνεργάζονται μαζί τους, ενισχύοντας τον παγκόσμιο αγώνα κατά της ατιμωρησίας.
- Βελτίωση της διαδικασίας υποβολής εκθέσεων της Επιτροπής
Η Επιτροπή θα πρέπει να καθορίσει και να δημοσιεύσει σαφή, επιχειρησιακά κριτήρια αναφοράς και δείκτες για κάθε πυλώνα, τα οποία θα εφαρμόζονται με συνέπεια σε όλα τα κράτη μέλη ώστε να προκύπτουν αξιοποιήσιμα δεδομένα.
Τα κριτήρια επιλογής για την παροχή πληροφοριών από την κοινωνία των πολιτών, τους διεθνείς φορείς, και τις εθνικές αρχές πρέπει να είναι σαφή, συνεπή και τεκμηριωμένα, με κατάλληλη ανατροφοδότηση προς τους συνεισφέροντες.
Πρέπει να προωθηθεί συστηματική συμπερίληψη νέων φαινομένων, κινδύνων, και «σημαντικών εξελίξεων».
Τα πορίσματα της ομάδας παρακολούθησης της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων (DRFMG) θα πρέπει να ενσωματώνονται στις διαβουλεύσεις και στην κατάρτιση. Η DRFMG έχει πραγματοποιήσει ad hoc αντιπροσωπείες και συχνά εντόπισε σοβαρότερες ελλείψεις σε σχέση με τις εκθέσεις της Επιτροπής.
Οι πορείες των κρατών μελών πρέπει να αξιολογούνται με σαφήνεια, επισημαίνοντας σημάδια έγκαιρης προειδοποίησης και συστημικά ζητήματα, με αναλογικές και επιχειρησιακές συστάσεις, συμπεριλαμβανομένων χρονοδιαγραμμάτων και δεικτών αναφοράς.
Ζητάμε ενίσχυση της παρακολούθησης των συστάσεων, με τη χρήση διαδικασιών επί παραβάσει, μηχανισμών αιρεσιμότητας και ταχειών διαδικασιών του ΔΕΕ, όπου απαιτείται, καθώς και διασφάλιση της παρακολούθησης συμμόρφωσης προς τις αποφάσεις του ΔΕΕ και του ΕΔΔΑ.
- Οριζόντιες συστάσεις
Οι μελλοντικές εκθέσεις για το κράτος δικαίου θα πρέπει να περιλαμβάνουν:
Όλες τις πτυχές του άρθρου 2 ΣΕΕ,
Πυλώνα για την κοινωνία των πολιτών,
Πυλώνα για την καταπολέμηση του μίσους και των διακρίσεων,
Κεφάλαιο για την αξιολόγηση του κράτους δικαίου εντός των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, βάσει ανεξάρτητης εποπτείας.
Ο πυλώνας για την ελευθερία των ΜΜΕ οφείλει να συμπληρωθεί με αναφορές στην προστασία της ακαδημαϊκής και καλλιτεχνικής ελευθερίας, και σε μέτρα για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης σε διαδικτυακές πλατφόρμες από εγχώριους ή εξωτερικούς παράγοντες.
Σου πυλώνα των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης θα πρέπει να καταγράφονται τα εγκλήματα μίσους.
Ζητούμε, επίσης, αντικειμενικότερους δείκτες σε σχέση με τα θεμελιώδη δικαιώματα, την ισότητα των φύλων, την προστασία των μειονοτήτων και των ευάλωτων ομάδων, καθώς και το επίπεδο σεβασμού του διεθνούς δικαίου.
Αξιώνουμε ειδική μνεία στους κινδύνους που ενέχουν η ΤΝ και οι ψηφιακές τεχνολογίες στη δημόσια διοίκηση και στα συστήματα απονομής δικαιοσύνης.
- Ετήσιος κύκλος για το κράτος δικαίου
- Προτεινόμενες βελτιώσεις:
Να καθοριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία δημοσίευσης της ετήσιας έκθεσης της Επιτροπής για το κράτος δικαίου (κατά προτίμηση τον Ιούνιο).
Οι αναλύσεις να διεξάγονται βάσει αξιόπιστων δεδομένων με τη χρήση διεθνώς αναγνωρισμένων δεικτών και πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης.
Να εκδίδονται σαφείς και ακριβείς συστάσεις που διακρίνουν σοβαρά/συστημικά ζητήματα, τα οποία να συνδέονται κατά περίπτωση με την υπό όρους χρηματοδότηση.
Να ενεργοποιηθεί μηχανισμός αξιολόγησης της εφαρμογής προηγούμενων συστάσεων, της ενωσιακής νομοθεσίας, αλλά και των αποφάσεων των ΔΕΕ και ΕΔΔΑ.
- Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου:
Κατάθεση ψηφίσματος έως τον Μάρτιο εκάστου έτους προς έγκαιρη ενημέρωση της Επιτροπής.
Πλήρης αξιοποίηση της υποομάδας για τη Δημοκρατία, το Κράτος Δικαίου και τα Θεμελιώδη Δικαιώματα (DRFMG) για ακροάσεις, αποστολές, συλλογή στοιχείων, και σύνταξη εκθέσεων.
Παρακολούθηση της εφαρμογής προηγούμενων συστάσεων και περιπτώσεων του άρθρου 7.
Τέλος, καλούμε την Επιτροπή να παρέχει δομημένη συνέχεια στις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και το Συμβούλιο να ενσωματώνει τα σχετικά πορίσματα στις συζητήσεις και τις αξιολογήσεις του άρθρου 7.
Όλα τα μέλη της επιτροπής LIBE ψήφισαν υπέρ της έκθεσης κατά την ψηφοφορία στην επιτροπή. Παρά τα αιτήματα για χωριστές ψηφοφορίες που κατατέθηκαν (ΕΛΚ) και ήταν αντίθετα με την έκκληση προς τα κράτη μέλη να θεσπίσουν νομική αναγνώριση των σχέσεων συμβίωσης μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου και της ταυτότητας φύλου και να συμπεριλάβουν το δικαίωμα στην άμβλωση στον Χάρτη, οι διατάξεις αυτές διατηρήθηκαν τελικά στο κείμενο. Εκείνο που απορρίφθηκε στην ψηφοφορία ήταν το μακροχρόνιο αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη σύσταση «ομάδας ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων» στο πλαίσιο του μηχανισμού της ΕΕ για τη Δημοκρατία, το Κράτος Δικαίου και τα Θεμελιώδη Δικαιώματα.