Σε ανοιχτό πολιτικό μέτωπο εξελίσσεται η συζήτηση για τις αλλαγές στον εκλογικό νόμο της Αυτοδιοίκησης, με τον Δήμο Αθηναίων να βρίσκεται ουσιαστικά στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης. Σύμφωνα με το thesocialist.gr, η συνεδρίαση της ΚΕΔΕ ανέδειξε το έντονο κλίμα που υπάρχει γύρω από την πρόθεση της κυβέρνησης να αλλάξει τον τρόπο εκλογής δημάρχων, καταργώντας τον δεύτερο γύρο και εισάγοντας το σύστημα της «εναλλακτικής ψήφου».
Η συζήτηση πήρε ξεκάθαρα πολιτικά χαρακτηριστικά όταν ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, έφερε ως παράδειγμα την εκλογή του Χάρη Δούκα στον Δήμο Αθηναίων, υποστηρίζοντας πως δεν μπορεί ένας δήμαρχος να εκλέγεται με χαμηλό ποσοστό στον πρώτο γύρο και μειωμένη συμμετοχή στον δεύτερο.
Η αναφορά αυτή προκάλεσε την άμεση αντίδραση του Δημάρχου Αθηναίων, ο οποίος απάντησε με τη χαρακτηριστική φράση: «Μα, τι λέτε; Λέει ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ ότι για να μη βγω δήμαρχος αλλάζετε τον νόμο;»
Η ατάκα αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη, καθώς αποτύπωσε με ευθύ τρόπο την καχυποψία που υπάρχει σε μεγάλο κομμάτι της Αυτοδιοίκησης για τις πραγματικές πολιτικές στοχεύσεις της αλλαγής.
Ο Χάρης Δούκας εμφανίστηκε να συνδέει την προωθούμενη μεταρρύθμιση με το αποτέλεσμα των δημοτικών εκλογών του 2023 στην Αθήνα, όπου η Νέα Δημοκρατία έχασε έναν δήμο με βαρύ πολιτικό συμβολισμό.
Το κυβερνητικό επιχείρημα είναι πως το νέο σύστημα μπορεί να περιορίσει την αποχή, να οδηγήσει σε καθαρότερες προγραμματικές συγκλίσεις πριν από τις κάλπες και να αποφύγει τις ανατροπές του δεύτερου γύρου με χαμηλή συμμετοχή.
Από την άλλη πλευρά, όμως, οι αντιδράσεις είναι έντονες. Στελέχη της Αυτοδιοίκησης και πολιτικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης βλέπουν πίσω από την αλλαγή μια προσπάθεια ελέγχου του εκλογικού αποτελέσματος, ιδιαίτερα στους μεγάλους δήμους.
Ο Δήμαρχος Αθηναίων μίλησε για ένα σύστημα που ενισχύει τη συγκέντρωση εξουσίας γύρω από τον δήμαρχο, χωρίς να θωρακίζει απαραίτητα τη δημοκρατική νομιμοποίηση. Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχίες για το ενδεχόμενο να δημιουργηθούν συνδυασμοί με ρόλο «δεύτερης επιλογής», οι οποίοι θα λειτουργούν ως μηχανισμοί μεταφοράς ψήφων.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η ίδια η λογική της πρώτης και δεύτερης Κυριακής. Η σημερινή διαδικασία επιτρέπει πολιτικές και κοινωνικές συσπειρώσεις ανάμεσα στους δύο γύρους, κάτι που αποδείχθηκε καθοριστικό στην Αθήνα το 2023.
Η προωθούμενη αλλαγή, σύμφωνα με τους επικριτές της, αφαιρεί ακριβώς αυτό το πεδίο πολιτικής έκφρασης και μεταφέρει όλο το βάρος σε μια κάλπη, όπου η σειρά προτίμησης θα μπορεί να διαμορφώνει το τελικό αποτέλεσμα χωρίς τη μεσολάβηση δεύτερης αναμέτρησης.
Πολιτική συζήτηση προκάλεσαν και οι αναφορές σε παραδείγματα του εξωτερικού, όπως η Νέα Υόρκη και το βρετανικό μοντέλο συμπληρωματικής ψήφου. Ωστόσο, όσοι αντιδρούν επισημαίνουν ότι κάθε εκλογικό σύστημα πρέπει να αξιολογείται με βάση το πολιτικό περιβάλλον στο οποίο εφαρμόζεται και όχι αποκομμένο από τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε χώρας.
Παράλληλα, αντιδράσεις προκαλεί και το άρθρο 730 του νέου Κώδικα, που αφορά την παρουσία υπηρεσιακών παραγόντων των υπουργείων Εσωτερικών και Οικονομικών σε δίκες εργαζομένων της Αυτοδιοίκησης.
Ο Χάρης Δούκας θεωρεί πως μια τέτοια ρύθμιση αγγίζει τον πυρήνα της διοικητικής αυτοτέλειας των δήμων, καθώς δίνει στο κεντρικό κράτος αυξημένο ρόλο σε ζητήματα που αφορούν αποφάσεις των δημοτικών συμβουλίων και τη λειτουργία των ΟΤΑ.