Η διπλωματική κινητικότητα γύρω από τις συνομιλίες Ιράν – ΗΠΑ εντείνεται, την ώρα που το μέτωπο του Λιβάνου παραμένει εύφλεκτο και οι σχέσεις Ουάσιγκτον – Τελ Αβίβ δοκιμάζονται από τις ισραηλινές επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο σκηνικό, η επίσκεψη του υπουργού Εσωτερικών του Πακιστάν, Μόχσιν Νάκβι, στην Τεχεράνη αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το Ισλαμαμπάντ εμφανίζεται να επιχειρεί ρόλο διαμεσολαβητή σε μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με το ιρανικό κρατικό πρακτορείο IRNA, ο Μόχσιν Νάκβι αναχώρησε για την Τεχεράνη προκειμένου να έχει επαφές με υψηλόβαθμους Ιρανούς αξιωματούχους. Στο επίκεντρο των συναντήσεων αναμένεται να βρεθεί η πορεία των συνομιλιών ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ, χωρίς ωστόσο να δίνονται περισσότερες λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των διαβουλεύσεων.
Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι προσπάθειες για επανεκκίνηση ή σταθεροποίηση της διπλωματικής διαδικασίας παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες. Το Πακιστάν, που διατηρεί διαύλους τόσο με την Τεχεράνη όσο και με τη Δύση, επιχειρεί να αξιοποιήσει τον ρόλο του ως χώρα με ιδιαίτερο βάρος στον μουσουλμανικό κόσμο, αλλά και ως γείτονας του Ιράν με άμεσο ενδιαφέρον για τη σταθερότητα στην περιοχή.
Το αγκάθι του Λιβάνου
Οι επαφές ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον έχουν μπει σε κρίσιμη φάση, καθώς η αμερικανική πλευρά επιδιώκει μια ευρύτερη συμφωνία που θα μειώσει την ένταση στον Περσικό Κόλπο, θα σταθεροποιήσει τις θαλάσσιες οδούς και θα περιορίσει τον κίνδυνο γενικευμένης σύγκρουσης.
Ωστόσο, ο Λίβανος έχει εξελιχθεί σε βασικό εμπόδιο. Οι ισραηλινές επιθέσεις κατά θέσεων της Χεζμπολάχ και οι συγκρούσεις στα νότια της χώρας έχουν προκαλέσει νέα κρίση, με την Τεχεράνη να θεωρεί ότι η Ουάσιγκτον οφείλει να συγκρατήσει το Ισραήλ εάν θέλει να προχωρήσει η διπλωματική διαδικασία.
Η Χεζμπολάχ, στενός σύμμαχος του Ιράν, παραμένει κεντρικός παράγοντας στην εξίσωση. Κάθε νέα ισραηλινή επιχείρηση στον Λίβανο ενισχύει την πίεση προς την Τεχεράνη να απαντήσει ή να σκληρύνει τη στάση της στις διαπραγματεύσεις, ενώ ταυτόχρονα περιπλέκει τις αμερικανικές προσπάθειες για αποκλιμάκωση.
Εύθραυστη εκεχειρία Ισραήλ – Χεζμπολάχ
Στο πεδίο, Ισραήλ και Χεζμπολάχ συμφώνησαν σε νέα εκεχειρία, έπειτα από διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, του Κατάρ και του Ιράν. Η συμφωνία ήρθε μετά από νέα ανταλλαγή πυρών και ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο, που προκάλεσαν απώλειες και αναζωπύρωσαν τους φόβους για γενικευμένη ανάφλεξη.
Παρά την ανακοίνωση της εκεχειρίας, το κλίμα παραμένει βαρύ. Το Ισραήλ επιμένει ότι δεν μπορεί να ανεχθεί την παρουσία και τη δράση της Χεζμπολάχ κοντά στα βόρεια σύνορά του, ενώ η λιβανική πλευρά απορρίπτει κάθε ισραηλινή προσπάθεια δημιουργίας ή διεύρυνσης ζώνης ασφαλείας στο νότιο τμήμα της χώρας.
Η παραμονή ισραηλινών δυνάμεων στον νότιο Λίβανο, ακόμη και υπό το πρόσχημα της ασφάλειας, θεωρείται από τη Βηρυτό και την Τεχεράνη παράγοντας που μπορεί να τινάξει στον αέρα οποιαδήποτε συμφωνία αποκλιμάκωσης.
Η δύσκολη θέση των ΗΠΑ
Η Ουάσιγκτον βρίσκεται μπροστά σε ένα διπλό πρόβλημα. Από τη μία πλευρά θέλει να διατηρήσει ζωντανές τις συνομιλίες με το Ιράν, οι οποίες θεωρούνται κρίσιμες για τη σταθερότητα στον Περσικό Κόλπο και την αποφυγή νέας ενεργειακής κρίσης. Από την άλλη, πρέπει να διαχειριστεί τη στενή σχέση της με το Ισραήλ, το οποίο εμφανίζεται αποφασισμένο να συνεχίσει τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ.
Αμερικανικά μέσα μετέδωσαν ότι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ έχουν προειδοποιήσει πως ο Μπενιαμίν Νετανιάχου μπορεί να κινηθεί με τρόπο που θα υπονομεύσει την προσπάθεια για συμφωνία με το Ιράν. Η εκτίμηση αυτή αντανακλά την ανησυχία ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, πιεζόμενος από το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό και τις ανάγκες ασφαλείας στα βόρεια σύνορα, ενδέχεται να επιλέξει νέα στρατιωτική κλιμάκωση.
Η αμερικανική διπλωματία επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτά όλα τα κανάλια. Ουάσιγκτον και σύμμαχοι πιέζουν για πλήρη εφαρμογή της εκεχειρίας στον Λίβανο, ενώ παράλληλα αναζητούν τρόπους να επανέλθουν οι συνομιλίες με το Ιράν σε πιο σταθερή τροχιά.
Το Ιράν ανεβάζει τον πήχη των απαιτήσεων
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, συνδέει όλο και πιο καθαρά την πρόοδο των συνομιλιών με την κατάσταση στον Λίβανο. Το Ιράν θέλει εγγυήσεις ότι το Ισραήλ δεν θα συνεχίσει ανεξέλεγκτα τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ, θεωρώντας ότι διαφορετικά οποιαδήποτε συμφωνία με τις ΗΠΑ θα είναι πολιτικά και στρατηγικά κενή.
Παράλληλα, η ιρανική ηγεσία επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη που μπορεί να ελέγξει τους συμμάχους της στην περιοχή, χωρίς όμως να δείχνει ότι υποχωρεί απέναντι στην ισραηλινή πίεση. Αυτό εξηγεί και τη σημασία των επαφών με χώρες όπως το Πακιστάν, οι οποίες μπορούν να μεταφέρουν μηνύματα, προτάσεις και πιθανές εγγυήσεις ανάμεσα στα εμπλεκόμενα μέρη.
Το Ισραήλ ανάμεσα στην ασφάλεια και τη διπλωματική πίεση
Για το Ισραήλ, το βασικό επιχείρημα παραμένει η ασφάλεια των πολιτών του και η επιστροφή των εκτοπισμένων στις βόρειες περιοχές. Η κυβέρνηση Νετανιάχου υποστηρίζει ότι η Χεζμπολάχ πρέπει να απομακρυνθεί ουσιαστικά από τα σύνορα και ότι κάθε εκεχειρία χωρίς πραγματικές εγγυήσεις ασφαλείας θα είναι προσωρινή.
Ωστόσο, η συνέχιση των επιχειρήσεων στον Λίβανο προκαλεί ενόχληση στην Ουάσιγκτον, καθώς απειλεί να διαλύσει το ευρύτερο διπλωματικό σχέδιο για αποκλιμάκωση με το Ιράν. Έτσι, το Ισραήλ βρίσκεται σε δύσκολη ισορροπία: από τη μία επιδιώκει στρατιωτικά αποτελέσματα στο μέτωπο του Λιβάνου, από την άλλη δεν θέλει να εμφανιστεί ότι αγνοεί πλήρως τις αμερικανικές παραινέσεις.
Ένα διπλωματικό παζλ με πολλά μέτωπα
Η επίσκεψη Νάκβι στην Τεχεράνη δείχνει ότι οι παρασκηνιακές επαφές για τις συνομιλίες Ιράν – ΗΠΑ συνεχίζονται, παρά τις διαρκείς αναταράξεις. Το Πακιστάν προσπαθεί να συμβάλει στην άρση του αδιεξόδου, όμως η επιτυχία μιας τέτοιας προσπάθειας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αν θα αντέξει η εκεχειρία στον Λίβανο και από το αν το Ισραήλ θα περιορίσει τις κινήσεις που η Τεχεράνη θεωρεί προκλητικές.
Η περιοχή κινείται σε λεπτή γραμμή. Ένα νέο πλήγμα στον Λίβανο, μια επίθεση της Χεζμπολάχ ή μια αποτυχία στις συνομιλίες Ιράν – ΗΠΑ μπορεί να ανατρέψει γρήγορα τις ισορροπίες. Αντίθετα, μια έστω προσωρινή σταθεροποίηση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για πιο ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Προς το παρόν, η εικόνα παραμένει αβέβαιη. Η Τεχεράνη δέχεται τον Πακιστανό υπουργό Εσωτερικών, η Ουάσιγκτον προσπαθεί να διασώσει τη διπλωματική διαδικασία, το Ισραήλ παραμένει στρατιωτικά ενεργό στον Λίβανο και η Χεζμπολάχ παρακολουθεί τις εξελίξεις, γνωρίζοντας ότι κάθε κίνηση στο πεδίο μπορεί να επηρεάσει συνολικά το μέλλον της περιφερειακής κρίσης.