Η κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει φρένο σε ένα από τα πιο διαχρονικά προβλήματα της ελληνικής πραγματικότητας: τη γραφειοκρατία. Με ένα εκτεταμένο νομοσχέδιο που παρουσιάστηκε από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, δρομολογούνται 14 παρεμβάσεις οι οποίες φιλοδοξούν να αλλάξουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες συναλλάσσονται με το Δημόσιο.
Το βασικό μήνυμα που εκπέμπεται από την κυβέρνηση είναι σαφές: λιγότερα δικαιολογητικά, περισσότερη ψηφιοποίηση, ταχύτερες αποφάσεις και σαφής λογοδοσία. Όπως επισημάνθηκε, στόχος είναι να πάψει η επαφή με τις δημόσιες υπηρεσίες να αποτελεί «μια δυσάρεστη έκπληξη» και να αποκτήσει προβλεψιμότητα και διαφάνεια.
Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται η αντικατάσταση πολλών δικαιολογητικών με υπεύθυνες δηλώσεις, όταν πρόκειται για στοιχεία που ήδη υπάρχουν στις βάσεις δεδομένων του Δημοσίου. Πιστοποιητικά γέννησης, οικογενειακής κατάστασης, ληξιαρχικές πράξεις και πτυχία παύουν να ζητούνται εκ νέου, με τη διοικητική πράξη να εκδίδεται άμεσα και τον έλεγχο να γίνεται εκ των υστέρων.
Παράλληλα, το Δημόσιο αλλάζει στάση σε χρόνιες υποθέσεις διεκδίκησης ακινήτων πολιτών. Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, σταματούν οι δικαστικές αξιώσεις για ακίνητα που είχαν αποκτηθεί ή παραχωρηθεί δεκαετίες πριν, με ρητές εξαιρέσεις για αιγιαλούς, αρχαιολογικούς χώρους και δασικές εκτάσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαφάνεια και στον έλεγχο των υπηρεσιών. Οι πολίτες θα μπορούν να παρακολουθούν ψηφιακά την πορεία της αίτησής τους, να γνωρίζουν ποιος υπάλληλος χειρίζεται τον φάκελό τους και να ενημερώνονται σε πραγματικό χρόνο. Σε περιπτώσεις καθυστερήσεων, προβλέπονται και κυρώσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο, ενισχύεται ο ρόλος του Συμβούλου Ακεραιότητας, ο οποίος αναλαμβάνει πλέον τη συστηματική εποπτεία των καταγγελιών πολιτών. Κάθε καταγγελία θα παρακολουθείται με μοναδικό κωδικό, ενώ η πολιτική ηγεσία θα ενημερώνεται τακτικά για την πορεία τους.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και σημαντικές παρεμβάσεις στον τρόπο λειτουργίας της Δικαιοσύνης σε υποθέσεις κοινωνικής σημασίας. Το Δημόσιο, υπό προϋποθέσεις, θα απέχει από την άσκηση ένδικων μέσων σε υποθέσεις που αφορούν αποζημιώσεις για φυσικές καταστροφές, δυστυχήματα ή ιατρικά σφάλματα, αποφεύγοντας πολύχρονες δικαστικές διαμάχες.
Αλλαγές προβλέπονται και στην εφαρμογή των δικαστικών αποφάσεων, με τη συμμόρφωση να περνά στον έλεγχο των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου. Στόχος είναι να σταματήσει το φαινόμενο αποφάσεων που παραμένουν ανεκτέλεστες, αναγκάζοντας τους πολίτες να προσφεύγουν ξανά στα δικαστήρια.
Σημαντικό κεφάλαιο αποτελεί και η ενιαία ερμηνεία της νομοθεσίας. Δημιουργείται κεντρικό όργανο για την εξέταση ενστάσεων, ώστε να μπει τέλος στις διαφορετικές ερμηνείες του ίδιου νόμου από διαφορετικές υπηρεσίες.
Το «μοντέλο ΕΦΚΑ», που επιτάχυνε την απονομή συντάξεων, επεκτείνεται και σε άλλες συναλλαγές με το Δημόσιο. Πιστοποιημένοι επαγγελματίες θα μπορούν να εκδίδουν βεβαιώσεις και εκθέσεις, μειώνοντας δραστικά τους χρόνους αναμονής.
Αναβαθμίζεται επίσης ο ρόλος των συμβολαιογράφων, οι οποίοι λειτουργούν πλέον ως one-stop shop για μεταβιβάσεις ακινήτων, φορολογικές διαδικασίες και εγγραφές στο Κτηματολόγιο, περιορίζοντας την ανάγκη πολλαπλών επισκέψεων σε διαφορετικές υπηρεσίες.
Οι ρυθμίσεις συμπληρώνονται με αλλαγές στις μεταβιβάσεις ακινήτων, την πληρωμή φόρου κληρονομιάς μέσω του τιμήματος πώλησης και τη δυνατότητα απελευθέρωσης κατασχεμένων ακινήτων από την ΑΑΔΕ, υπό συγκεκριμένους όρους.
Το συνολικό πακέτο παρουσιάζεται ως μια απόπειρα εκσυγχρονισμού του κράτους με πρακτικά αποτελέσματα στην καθημερινότητα, με την κυβέρνηση να δηλώνει ότι η επιτυχία του θα κριθεί στην πράξη και στην ταχύτητα εφαρμογής του.