Δάνεια νόμου Κατσέλη: Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για τη νέα ρύθμιση

Νομοθετική ρύθμιση που αναγνωρίζει αναδρομικά τους υπερβολικούς τόκους-οι οποίοι τώρα αφαιρούνται μειώνοντας το ύψος των δόσεων και της οφειλής – και διευκρινίζει πλήρως το καθεστώς τοκισμού των δόσεων, κατέθεσε χθες το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ξεκαθαρίζοντας το τοπίο με τους δανειολήπτες του Νόμου Κατσέλη.

Με τον τρόπο αυτό, η ρύθμιση η οποία συντάχθηκε σε χρόνο-ρεκόρ με εντολή Μαξίμου και ταχείες διαδικασίες του ΥΠΕΘΟ ξεπερνά την υποχρέωση από τη δικαστική απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, καθώς αναγνωρίζει τους υψηλούς τόκους που έχουν πληρώσει οι συγκεκριμένοι δανειολήπτες και τους επιστρέφει το ποσό μειώνοντας τόκους, ύψος δόσης και διάρκεια δανείων.

Από το βήμα συνεδρίου που βρέθηκε χθες,ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, δέχθηκε σχετική ερώτηση και εξήγησε ότι η νομοθετική ρύθμιση αφορά 100.000 δανειολήπτες. «Σε όσους έχουν ενεργή ρύθμιση, ερχόμαστε και λέμε ότι όσα έχουν ήδη καταβάλει, τα καταβάλλουν στο πλαίσιο της συγκεκριμένης απόφασης και της συγκεκριμένης τροπολογίας που καταθέτουμε και ισχύουν αναδρομικά. Αυτό δεν μας το επιβάλλει η δικαστική απόφαση. Αυτό ερχόμαστε και το κάνουμε μόνοι μας. Και να προσθέσω ότι αυτό ερχόμαστε να το κάνουμε στο πλαίσιο ενός νομοσχεδίου -θα κατατεθεί σήμερα η τροπολογία, θα ψηφιστεί με το καλό αύριο στη Βουλή- το οποίο περιλαμβάνει μια σειρά από ρυθμίσεις για το ιδιωτικό χρέος και αποτυπώνει μια ολόκληρη και μια ενιαία φιλοσοφία για το πώς αντιλαμβανόμαστε ότι πρέπει να δίνεις ανάσα στον κόσμο, ειδικά σε όσους έχουν περισσότερο ανάγκη».

Ο κ. Πιερρακάκης απάντησε και στις επικρίσεις της αντιπολίτευσης για το θέμα σημειώνοντας ότι«η αντιπολίτευση βρήκε ακόμα μια ευκαιρία για πολιτική εκμετάλλευση, εμείς το αντιλαμβανόμαστε ως υποχρέωση πολιτικής ευθύνης και όχι ως ευκαιρία πολιτικής εκμετάλλευσης. Και αυτό είναι που μας διαχωρίζει και που θα μας διαχωρίζει».

Η νομοθετική πρωτοβουλία επιλύει κατ’ αρχάς ένα κρίσιμο ζήτημα που ανέκυψε κατά την πρακτική εφαρμογή της απόφασης και αποσαφηνίζει πέραν κάθε αμφιβολίας τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις διάσωσης κύριας κατοικίας. Συγκεκριμένα, ξεκαθαρίζεται ότι ο τόκος υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί από τη δικαστική απόφαση και μόνο για το χρονικό διάστημα μεταξύ δύο διαδοχικών καταβολών, και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής.

Η αποσαφήνιση αυτή οδηγεί σε ουσιαστική και άμεσα μετρήσιμη μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης των οφειλετών, καθώς εξαλείφεται μια στρέβλωση που για χρόνια δημιουργούσε υπέρμετρη επιβάρυνση σε χιλιάδες νοικοκυριά.

Παράλληλα, η διάταξη προβλέπει αναδρομική αναγνώριση για τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί από συνεπείς δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις. Τα ποσά αυτά αναγνωρίζονται ως ήδη καταβληθέν κεφάλαιο, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζοντας αντίστοιχα τον αριθμό των δόσεων που απομένουν έως την πλήρη αποπληρωμή.

Με τον τρόπο αυτό, η Πολιτεία παρέχει στους συνεπείς οφειλέτες μεγαλύτερη προστασία από αυτή που προέκυπτε από τη δικαστική απόφαση, αναγνωρίζοντας έμπρακτα την προσπάθεια όσων συνέχισαν να τηρούν τις υποχρεώσεις τους παρά τις δυσκολίες.

Η νομοθετική παρέμβαση αποσαφηνίζει, παράλληλα, ότι οι ρυθμίσεις που έχουν συναφθεί μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον πλαίσιο.

Τι προβλέπει η ρύθμιση

Στη νομοθετική ρύθμιση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προβλέπονται συγκεκριμένα τα εξής:

1. Για καταβολές δόσεων από τώρα και στο εξής ο τόκος υπολογίζεται στη μηναία δόση: Για ενεργές ρυθμίσεις από 5 Ιουνίου 2026, ημερομηνία δημοσίευσης της υπ’ αριθμ. 6/2026 απόφασης της ολομέλειας του Αρείου Πάγου, ο τόκος θα υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης. Πιο συγκεκριμένα, ο τόκος που προβλέπεται από το άρθρο 9 παρ. 2 του ν. 3869/2010 υπολογίζεται επί της ορισθείσας από το δικαστήριο μηνιαίας δόσης. Κάθε μηνιαία καταβολή περιλαμβάνει μέρος κεφαλαίου στο ύψος που έχει προσδιοριστεί από την δικαστική απόφαση και τον τόκο που αντιστοιχεί στο χρονικό διάστημα από την προηγούμενη έως την καταβολή της επόμενης δόσης. Ειδικά για την πρώτη δόση υπολογίζεται περίοδος τοκοφορίας τριάντα (30) ημερών.
2. Αναδρομικά υπερβάλλοντα ποσά που έχουν καταβληθεί και αφορούν ενεργές ρυθμίσεις, αναγνωρίζονται ως καταβληθέν κεφάλαιο και απομειώνουν τον αριθμό των δόσεων που απομένουν για αποπληρωμή: Για ενεργές ρυθμίσεις που δεν έχουν περατωθεί ή δεν έχουν πληρωθεί οι προϋποθέσεις για να κηρυχθούν έκπτωτες κατά το χρόνο έναρξης ισχύος του παρόντος, εφόσον έχουν καταβληθεί υπερβάλλοντα ποσά από τον χρόνο έναρξης της ρύθμισης όπως αυτός προβλέπεται στη δικαστική απόφαση, ή σε περίπτωση που η ρύθμιση έχει μεταρρυθμιστεί με δικαστική απόφαση από το χρόνο έναρξης καταβολών της τελευταίας μεταρρύθμισης, τότε η διαφορά του συνολικού ποσού που έπρεπε να καταβληθεί και αυτού που καταβλήθηκε για την ανωτέρω χρονική περίοδο, αφαιρείται από τις τελευταίες κατά χρονολογική σειρά δόσεις προς καταβολή, απομειώνοντας το συνολικό αριθμό των εναπομενουσών δόσεων προς καταβολή. Η διαφορά των τόκων που καταβλήθηκαν και αυτών που έπρεπε να καταβληθούν, δυνάμει άλλων μεθόδων υπολογισμού τοκοφορίας, εκλαμβάνεται ως αποπληρωμή κεφαλαίου και απομειώνει το υπόλοιπο της οφειλής όπως έχει διαμορφωθεί κατά το χρόνο έναρξης ισχύος του παρόντος. Τυχόν καταβληθέντα ποσά για ρυθμίσεις που έχουν περατωθεί ή έχουν πληρωθεί οι προϋποθέσεις για να κηρυχθούν έκπτωτες δεν αναζητούνται αναδρομικά.
3. Υπερβάλλοντα ποσά που έχουν εισπράξει τα πιστωτικά ιδρύματα κατά την περίοδο πριν μεταφερθούν τα δάνεια στον ΗΡΑΚΛΗ, τα αποδίδουν τα πιστωτικά ιδρύματα στον ΗΡΑΚΛΗ.
4. Αποσαφηνίζεται ότι σε περιπτώσεις ρυθμίσεων βάση του εξωδικαστικού η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως άλλωστε προβλέπεται στο νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.

«Μηδενίζονται» οι τόκοι σε 1 ευρώ τον μήνα!

Η ρύθμιση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας λήγει τις αμφισβητήσεις που δημιούργησε η απόφαση-πλαίσιο του Αρείου Πάγου και επιπλέον πριμοδοτεί τους συνεπείς δανειολήπτες του Νόμου Κατσέλη. Στην ουσία αναγνωρίζει την καταβολή υπερβολικών τόκων που αναγνώρισε αρχικά ο Αρειος Πάγος για τις προηγούμενες δόσεις και επικυρώνει την αναδρομικότητά τους, καθώς επιστρέφει το επιπλέον ποσό στους δανειολήπτες προσφέροντας τόκο 1 ευρώ τη δόση και μικρότερο χρόνο αποπληρωμής του δανείου τους.

Ολα αυτά, αποδεχόμενο ένα κόστος συνολικού ύψους 700 εκατ. ευρώ, από τα οποία τα 500 εκατ. ευρώ θα είναι οι μειωμένοι τόκοι που θα εισπράξουν οι τράπεζες τα επόμενα 20 χρόνια και 200 εκατ. ευρώ, θα είναι το κόστος της αναδρομικότητας του μέτρου. Το μεγαλύτερο μέρος της απώλειας σε τόκους θα αναλάβουν οι εμπορικές τράπεζες , αλλά ένα μέρος θα επωμιστεί και το ίδιο το Δημόσιο. Ο δίκαιος επιμερισμός του σχετικού οικονομικού βάρους μεταξύ των τραπεζών και του προγράμματος «ΗΡΑΚΛΗΣ», επιτυγχάνει ισορροπία μεταξύ κοινωνικής προστασίας, χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και δημοσιονομικής υπευθυνότητας.

Σχετικά με τα δάνεια που ρυθμίστηκαν μέσω του εξωδικαστικού ή με βάση το νόμο 4605/2019, προβλέπεται ρητά από τη διάταξη ότι η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως άλλωστε προβλέπεται στο νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.

-Γιατί ήταν απαραίτητη η νομοθετική ρύθμιση;

Η απόφαση του Αρείου Πάγου έδωσε τη βασική κατεύθυνση. Ομως στην εφαρμογή της προέκυψαν διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με τη χρονική διάρκεια υπολογισμού των τόκων επί της μηνιαίας δόσης (εάν δηλαδή υπολογίζονται για όλη την περίοδο από την αρχή της ρύθμισης έως την καταβολή κάθε δόσης, ή το πιο ευνοϊκό σενάριο που υιοθετείται μόνο για τις 30 ημέρες που μεσολαβούν μεταξύ των δύο δόσεων). Επιπλέον δεν προσδιορίστηκε από την απόφαση τι συμβαίνει με τα αναδρομικά.

-Τι επιτυγχάνει η ρύθμιση;

• Εφαρμόζει καθολικά την απόφαση του Αρείου Πάγου, ώστε κανένας συνεπής δανειολήπτης να μη χρειαστεί να προσφύγει ξανά στα δικαστήρια.
• Μειώνει ουσιαστικά το κόστος αποπληρωμής, καθώς ο τόκος υπολογίζεται πλέον μόνο επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί ολόκληρου του κεφαλαίου.
• Αναγνωρίζει αναδρομικά τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον και τα συμψηφίζει υπέρ του δανειολήπτη, μειώνοντας το υπόλοιπο του δανείου ή τον αριθμό των δόσεων.

• Επιμερίζει δίκαια το κόστος μεταξύ τραπεζών και ΗΡΑΚΛΗ, ανάλογα με την περίοδο που έχουν εισπραχθεί τα ποσά.

Αρα, οι δανειολήπτες κερδίζουν: μικρότερες δόσεις, μικρότερη συνολική επιβάρυνση, ταχύτερη αποπληρωμή.

-Πώς ωφελούνται οι δανειολήπτες;

Οι δανειολήπτες ωφελούνται άμεσα με δύο τρόπους:

• Από εδώ και πέρα πληρώνουν σημαντικά μικρότερη μηνιαία δόση, με τόκο που αντιστοιχεί μόνο σε έναν μήνα.
• Οσα επιπλέον ποσά κατέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια αναγνωρίζονται ως αποπληρωμένο κεφάλαιο.

Αυτό σημαίνει ότι οι δανειολήπτες θα δουν τόσο μείωση της δόσης, όσο και μείωση της περιόδου αποπληρωμής.

-Γιατί δεν δίνεται αναδρομικότητα σε υποθέσεις που έχουν κλείσει ή έχουν κηρυχθεί έκπτωτες;

Γιατί στις υποθέσεις αυτές:

• είτε η οφειλή έχει αποπληρωθεί και η κύρια κατοικία έχει ήδη διασωθεί (συνήθως με εφάπαξ αποπληρωμή του υπόλοιπου κεφαλαίου),
• είτε έχουν ήδη παραχθεί νομικά αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές εξαιτίας της μη καταβολής δόσεων για σειρά μηνών ή ετών.

Η αναδρομική επανεξέταση αυτών των υποθέσεων θα δημιουργούσε σοβαρή νομική και συστημική αβεβαιότητα, καθώς θα απαιτούσε να ανοίξουν ξανά χιλιάδες παλιές υποθέσεις, πολλές από τις οποίες βασίζονται σε δικαστικές αποφάσεις δεκαετίας. Επιπλέον, στις περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης έχει εκπέσει από τη ρύθμιση, σημαίνει ότι δεν έχει καταβληθεί σημαντικός αριθμός δόσεων. Αρα δεν τίθεται θέμα αναδρομικής επιστροφής για ποσά που δεν πληρώθηκαν ποτέ.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Για να γίνει κατανοητός ο τρόπος υπολογισμού πριν και μετά, παρατίθεται το ακόλουθο παράδειγμα: Δανειολήπτης που είχε τον Ιανουάριο 2024 υπόλοιπο οφειλής 144.500 ευρώ, με την προηγούμενη μέθοδο υπολογισμού θα πλήρωνε μηνιαία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες. Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού θα πληρώνει δόση 483 ευρώ που αντιστοιχεί σε 482 ευρώ αποπληρωμή κεφαλαίου (χρεολύσιο) και 1 ευρώ τόκος.

Εάν κατέβαλε ποσό 731 ευρώ που αντιστοιχεί στην τοκοχρεολυτική δόση από τον Ιανουάριο 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, θα έχει πληρώσει υπερβάλλον ποσό για 30 μήνες ίσο με (731-483)*30=7.440 ευρώ.

Συνεπώς αντί να του απομένουν σήμερα 270 δόσεις για την αποπληρωμή του δανείου, αυτό το ποσό αφαιρείται από τις δόσεις που έχει να καταλάβει και θα πληρώσει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ (με την τελευταία δόση να ανέρχεται σε 266 ευρώ).

Συνολικά ο δανειολήπτης αντί να πληρώσει 74.852 ευρώ σε τόκους, θα καταβάλει μόλις 411 ευρώ.

Πληρωμή έως σήμερα με υπολογισμό τόκων επί του αρχικού Κεφαλαίου (υπόθεση επιτοκίου 3,6%)

Μετά την απόφαση του δικαστηρίου και τη νομοθετική εφαρμογή: Σταθερό χρεολύσιο, υπολογισμός τόκου μόνο επί των 30 ημερών κάθε δόσης

Μετά την απόφαση του δικαστηρίου και τη νομοθετική εφαρμογή εάν έχει καταβάλει υπερβάλλοντα ποσά από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο 2026: Σταθερό χρεολύσιο, υπολογισμός τόκου μόνο επί των 30 ημερών κάθε δόσης και αφαίρεση του ποσού που έχει καταβληθεί απομειώνοντας τον χρόνο αποπληρωμής του δανείου

Πηγή: Εφημερίδα «Ελεύθερος Τύπος»