Η Τεχεράνη μιλά για διάλογο, η Ουάσινγκτον ζυγίζει διπλωματία και στρατιωτικές επιλογές εν μέσω αιματηρών διαδηλώσεων.
Το Ιράν γνωστοποίησε ότι εξακολουθεί να διατηρεί ανοιχτά κανάλια επικοινωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αξιολογεί τη στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στη σκληρή καταστολή των μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων.
Οι κινητοποιήσεις αυτές θεωρούνται από τις πιο σοβαρές απειλές για το θεοκρατικό σύστημα εξουσίας από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συνάντησης με Ιρανούς αξιωματούχους, ενώ ταυτόχρονα βρίσκεται σε επαφές με την ιρανική αντιπολίτευση. Παράλληλα, άσκησε έντονη πίεση στην ηγεσία της Τεχεράνης, μη αποκλείοντας ακόμη και στρατιωτική αντίδραση λόγω της φονικής βίας κατά των διαδηλωτών.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, μαζί με ανώτερους συνεργάτες του Λευκού Οίκου, εισηγήθηκε στον Τραμπ να εξαντληθεί πρώτα η διπλωματική οδός πριν από οποιαδήποτε επίθεση. Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι εξετάστηκε ιρανική πρόταση για συνομιλίες γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα, την ώρα που στο τραπέζι παραμένουν σενάρια στρατιωτικής δράσης.
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λίβιτ, υπογράμμισε ότι η διπλωματία αποτελεί την πρώτη επιλογή του Αμερικανού προέδρου, επισημαίνοντας ωστόσο πως έχει «δείξει πως δεν φοβάται να χρησιμοποιήσει στρατιωτικές επιλογές» όταν το θεωρεί απαραίτητο.
Παρά τα ενδεχόμενα αεροπορικών πληγμάτων, η Ουάσινγκτον διαμηνύει ότι προτεραιότητα παραμένει ο διάλογος. Η Καρολάιν Λίβιτ ανέφερε ότι τα δημόσια μηνύματα της Τεχεράνης δεν ταυτίζονται με τις ιδιωτικές επικοινωνίες προς τις ΗΠΑ, γεγονός που οδηγεί τον Τραμπ να σταθμίσει προσεκτικά τα παρασκηνιακά σήματα. Από την πλευρά του, ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί επιβεβαίωσε ότι οι επαφές με τον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο συνεχίστηκαν πριν και μετά την έναρξη των διαδηλώσεων, χαρακτηρίζοντας όμως τις προτάσεις της Ουάσινγκτον «ασύμβατες» με τη ρητορική των απειλών.
Στο εσωτερικό της χώρας, ο απολογισμός είναι βαρύς. Η οργάνωση HRANA κάνει λόγο για 572 επιβεβαιωμένους νεκρούς – 503 διαδηλωτές και 69 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας – καθώς και για περισσότερες από 10.600 συλλήψεις από τις 28 Δεκεμβρίου. Οι αριθμοί δεν έχουν διασταυρωθεί ανεξάρτητα, καθώς η πρόσβαση σε πληροφορίες παραμένει περιορισμένη λόγω εκτεταμένου μπλακάουτ στο διαδίκτυο.
«Δεκαέξι ημέρες μετά την έναρξη της νέας κύματος αντικυβερνητικών διαδηλώσεων σε ολόκληρο το Ιράν, τουλάχιστον 648 διαδηλωτές, μεταξύ των οποίων εννέα παιδιά κάτω των 18 ετών, έχουν σκοτωθεί και χιλιάδες έχουν τραυματιστεί. Ταυτόχρονα, ανεπιβεβαίωτες αναφορές δείχνουν ότι τουλάχιστον αρκετές εκατοντάδες άνθρωποι, και σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις περισσότεροι από 6.000, ενδέχεται να έχουν σκοτωθεί. Λόγω της διακοπής του διαδικτύου από τις 8 Ιανουαρίου και των αυστηρών περιορισμών στην πρόσβαση σε πληροφορίες, είναι εξαιρετικά δύσκολο να επαληθευτούν ανεξάρτητα αυτές οι αναφορές. Ο αριθμός των ατόμων που συνελήφθησαν στις πρόσφατες διαδηλώσεις εκτιμάται ότι υπερβαίνει τους 10.000», αναφέρει η Iran Human Rights.
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν με αφορμή την ακρίβεια και τα οξυμένα οικονομικά προβλήματα, όμως εξελίχθηκαν γρήγορα σε ανοιχτή αμφισβήτηση του κληρικού καθεστώτος. Παρά την ένταση, δεν υπάρχουν ενδείξεις ρηγμάτων στους μηχανισμούς εξουσίας, ενώ η αντιπολίτευση παραμένει κατακερματισμένη.
Οι ιρανικές αρχές αποδίδουν τα αιματηρά επεισόδια σε «ξένη παρέμβαση» και σε τρομοκρατικές ομάδες που, όπως υποστηρίζουν, υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Το υπουργείο Πληροφοριών ανακοίνωσε συλλήψεις ομάδων που φέρονται να εμπλέκονται σε επιθέσεις κατά θρησκευτικών και στρατιωτικών στόχων. Ταυτόχρονα, η Τεχεράνη κάλεσε τους πρεσβευτές τεσσάρων ευρωπαϊκών χωρών, ζητώντας να αποσυρθεί η στήριξή τους προς τις διαδηλώσεις, ενώ ευρωπαϊκές πηγές έκαναν λόγο για έντονη ανησυχία.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν επικοινώνησε για διαπραγματεύσεις στο πυρηνικό ζήτημα, προειδοποιώντας όμως ότι οι εξελίξεις μπορεί να οδηγήσουν σε άμεσες ενέργειες. Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα, εξετάζονται επιλογές όπως στρατιωτικά πλήγματα, κυβερνοεπιθέσεις, αυστηρότερες κυρώσεις και ψηφιακή υποστήριξη αντικυβερνητικών δικτύων. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε επίθεση θα μετατρέψει αμερικανικές βάσεις και το Ισραήλ σε «νόμιμους στόχους».
Παρά τις απειλές κλιμάκωσης, η ιρανική ηγεσία δηλώνει ότι η κατάσταση βρίσκεται «υπό πλήρη έλεγχο» και ότι η πρόσβαση στο διαδίκτυο θα αποκαθίσταται σταδιακά, σε συντονισμό με τις δυνάμεις ασφαλείας.