Ο Αμερικανός πρόεδρος συνδέει τα νέα μέτρα με τους εκατοντάδες νεκρούς στις διαδηλώσεις, αφήνοντας ανοιχτό και το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης.
Νέα δασμολογικά μέτρα εις βάρος χωρών που διατηρούν εμπορικές σχέσεις με το Ιράν ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, επικαλούμενος τη συνεχιζόμενη αιματηρή καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στη χώρα. Με ανάρτησή του στο Truth Social, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι κάθε κράτος που «συνεργάζεται με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν» θα υπόκειται σε δασμό 25% «με άμεση ισχύ».
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο δασμός θα αφορά «κάθε είδους εμπορική δραστηριότητα» με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μεταξύ των χωρών που διατηρούν σημαντικές οικονομικές συναλλαγές με την Τεχεράνη συγκαταλέγονται η Βραζιλία, η Κίνα, η Τουρκία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ρωσία. Η Κίνα αντέδρασε άμεσα, καταγγέλλοντας τους σχεδιαζόμενους δασμούς και δηλώνοντας ότι αντιτίθεται σε «οποιεσδήποτε παράνομες μονομερείς κυρώσεις και δικαιοδοσία μακράς εμβέλειας».
Η ανακοίνωση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο αριθμός των νεκρών από τις διαδηλώσεις στο Ιράν έχει φτάσει τουλάχιστον τους 646, σύμφωνα με το αμερικανικό Human Rights Activists News Agency, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για περαιτέρω αύξηση. Η ίδια οργάνωση αναφέρει ότι οι συλλήψεις ξεπερνούν τις 10.600.
Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να εξετάζει ένα ευρύ φάσμα επιλογών για την ενίσχυση της πίεσης προς την Τεχεράνη, συμπεριλαμβανομένων και στρατιωτικών μέτρων. Οι απειλές μεταξύ ΗΠΑ, Ιράν και Ισραήλ έχουν ενταθεί τις τελευταίες ημέρες, με τον Αμερικανό πρόεδρο να έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι οι αεροπορικές επιδρομές παραμένουν «στο τραπέζι».
Τη Δευτέρα, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, υπογράμμισε ότι ο πρόεδρος «δεν φοβάται να χρησιμοποιήσει στρατιωτικές επιλογές», διευκρινίζοντας πως «οι αεροπορικές επιδρομές θα είναι μία από τις πολλές, πολλές επιλογές που βρίσκονται στο τραπέζι». Τόνισε ωστόσο ότι «η διπλωματία είναι πάντα η πρώτη επιλογή».
Το Ιράν δεν έχει δώσει επίσημα στοιχεία για τον αριθμό των θυμάτων και αποδίδει την ευθύνη για τα αιματηρά επεισόδια σε αμερικανική παρέμβαση και σε «τρομοκράτες» που, όπως υποστηρίζει, υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Ο υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε στο Al Jazeera ότι οι διαδηλώσεις βρίσκονται «υπό πλήρη έλεγχο», προσθέτοντας ότι η χώρα του είναι «έτοιμη για πόλεμο, αλλά και για διάλογο».
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, ανέφερε την Κυριακή ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες για την οργάνωση συνάντησης με την Τεχεράνη, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Το Ιράν θέλει να διαπραγματευτεί».
Στο εσωτερικό της χώρας, φιλοκυβερνητικοί διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους τη Δευτέρα, εκφράζοντας στήριξη στο καθεστώς, όπως μετέδωσε η κρατική τηλεόραση. Στα πλάνα καταγράφηκαν συνθήματα όπως «Θάνατος στην Αμερική!» και «Θάνατος στο Ισραήλ!». Την ίδια ώρα, το διαδίκτυο παραμένει εκτός λειτουργίας και οι τηλεφωνικές επικοινωνίες έχουν διακοπεί, σύμφωνα με το Sky News.
Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου, με αφορμή την κατάρρευση του ιρανικού νομίσματος, του ριάλ, και γρήγορα εξελίχθηκαν σε ευθεία αμφισβήτηση της κυβέρνησης.
Συγκλονιστικές μαρτυρίες
«Το είδα με τα ίδια μου τα μάτια. Πυροβόλησαν κατευθείαν στις γραμμές των διαδηλωτών και οι άνθρωποι έπεσαν στο σημείο που στέκονταν», περιέγραψε ο Ομίντ, περίπου 40 ετών, μιλώντας στο BBC υπό καθεστώς ανωνυμίας. Όπως ανέφερε, οι δυνάμεις ασφαλείας χρησιμοποίησαν όπλα τύπου Καλάσνικοφ εναντίον άοπλων πολιτών. «Πολεμάμε ένα βίαιο καθεστώς με άδεια χέρια», είπε.
Μια νεαρή γυναίκα από την Τεχεράνη χαρακτήρισε την περασμένη Πέμπτη ως «ημέρα της κρίσης», σημειώνοντας ότι ακόμη και απομακρυσμένες συνοικίες είχαν γεμίσει διαδηλωτές. «Αλλά την Παρασκευή, οι δυνάμεις ασφαλείας μόνο σκότωναν και σκότωναν και σκότωναν», ανέφερε, προσθέτοντας πως η εμπειρία αυτή της κατέστρεψε το ηθικό.
Όπως είπε, μετά τα αιματηρά γεγονότα πολλοί φοβήθηκαν να βγουν από τα σπίτια τους, ενώ τα συνθήματα ακούγονταν πλέον από σοκάκια και διαμερίσματα. «Η Τεχεράνη ήταν ένα πεδίο μάχης», περιέγραψε, τονίζοντας: «Στον πόλεμο, και οι δύο πλευρές έχουν όπλα. Εδώ, οι άνθρωποι μόνο φωνάζουν και σκοτώνονται. Είναι ένας μονόπλευρος πόλεμος».