Η Ντέλσι Ροντρίγκες αναλαμβάνει προσωρινά την εξουσία, ισορροπώντας ανάμεσα στο καθεστώς και τις πιέσεις της Ουάσιγκτον.
Η αιφνιδιαστική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών που οδήγησε στη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, και στη μεταφορά του στη Νέα Υόρκη για να δικαστεί, δημιούργησε άμεσα ένα κενό εξουσίας στο Καράκας. Το κενό αυτό καλύφθηκε χωρίς καθυστέρηση, με την αντιπρόεδρο της χώρας, Ντέλσι Ροντρίγκες, να αναλαμβάνει την κορυφή της κρατικής πυραμίδας.
Η επιλογή της Ροντρίγκες δεν αποτέλεσε έκπληξη για όσους παρακολουθούν τις διεθνείς διεργασίες γύρω από τη Βενεζουέλα. Σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν παρασκηνιακές διαβουλεύσεις, το όνομά της είχε τεθεί ήδη από πέρυσι στο τραπέζι ως επικεφαλής μεταβατικής κυβέρνησης, στο πλαίσιο επαφών μεταξύ της Ουάσιγκτον και του αδελφού της, Χόρχε Ροντρίγκες. Το αρχικό σενάριο προέβλεπε ασφαλή αποχώρηση του Μαδούρο στο εξωτερικό, χωρίς τελικά να υλοποιηθεί, ωστόσο η «εναλλακτική» ηγεσία είχε ήδη προσδιοριστεί.
Για διπλωματικούς κύκλους και αγορές, το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: οι ΗΠΑ είχαν προετοιμάσει εδώ και καιρό τη μετά-Μαδούρο εποχή, με επίκεντρο τη Ντέλσι Ροντρίγκες. Όχι ως πρόσωπο ελεγχόμενο πλήρως από την Ουάσιγκτον, αλλά ως τη μοναδική εκπρόσωπο του καθεστώτος που έδειχνε διάθεση διαλόγου.
Το εύθραυστο σχοινί της διαδοχής
Η 56χρονη Ροντρίγκες βρέθηκε από την πρώτη στιγμή σε μια εξαιρετικά λεπτή ισορροπία. Από τη μία, καλείται να καθησυχάσει τους σκληρούς πυλώνες του τσαβισμού και να επιδείξει νομιμοφροσύνη στον ανατραπέντα Μαδούρο. Από την άλλη, οφείλει να στείλει σήματα συνεργασίας προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, που πλέον διαμορφώνουν τους όρους του παιχνιδιού.
Το Σάββατο, σε έκτακτη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, εμφανίστηκε πλαισιωμένη από ανώτατους στρατιωτικούς και πολιτικούς παράγοντες, δηλώνοντας κατηγορηματικά: «Υπάρχει μόνο ένας πρόεδρος σε αυτή τη χώρα, και το όνομά του είναι Νικολάς Μαδούρο». Λίγες ώρες αργότερα, το Ανώτατο Δικαστήριο της Βενεζουέλας της ανέθεσε προσωρινά εκτελεστικές προεδρικές αρμοδιότητες.
Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ εναλλασσόταν μεταξύ προειδοποιήσεων και απειλών, υποστηρίζοντας ότι εάν η νέα ηγεσία «δεν συμπεριφερθεί σωστά», θα ακολουθήσει «δεύτερο χτύπημα», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ροντρίγκες θα μπορούσε να έχει ακόμη δυσμενέστερη εξέλιξη από τον Μαδούρο.
Διπλό μήνυμα προς εσωτερικό και Ουάσιγκτον
Την Κυριακή, η στάση της άλλαξε αισθητά. Σε δημόσια τοποθέτησή της, μίλησε για «προτεραιότητα» στη διαμόρφωση «ισορροπημένης και αμοιβαία σεβαστής σχέσης» με τις ΗΠΑ. Για τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ωστόσο, οι δηλώσεις αυτές απευθύνονταν κυρίως στο εσωτερικό ακροατήριο.
«Θα αξιολογήσουμε τι θα κάνουν, όχι τι λένε», δήλωσε, τονίζοντας ότι η Ουάσιγκτον αναμένει άμεσα απτά βήματα.
Διπλωματικές πηγές στο Καράκας επισημαίνουν ότι η επιθετική ρητορική της Ροντρίγκες στο εσωτερικό είναι απαραίτητη για τη σταθεροποίηση της θέσης της. Παρότι θεωρείται από τις πιο «συναινετικές» φυσιογνωμίες του καθεστώτος, παραμένει σκληρή υποστηρίκτρια του τσαβισμού και δύσκολα αποδεκτή τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς.
Το «αποδεκτό πρόσωπο» της επόμενης ημέρας
Η Ροντρίγκες έχει καταγράψει σημαντική παρουσία στις επαφές με τη Δύση. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας Μπάιντεν, κέρδισε την εκτίμηση στελεχών μεγάλων ενεργειακών ομίλων, χάρη στον πραγματισμό και την τεχνοκρατική της προσέγγιση, συμβάλλοντας στη χορήγηση περιορισμένων αδειών δραστηριοποίησης σε εταιρείες όπως η Chevron.
Γεννημένη στο Καράκας το 1969, κόρη αριστερού αντάρτη που ίδρυσε μαρξιστικό κόμμα και πέθανε στη φυλακή, έχει τη φήμη αυστηρής αλλά αποτελεσματικής διαχειρίστριας κρίσεων. Για την Ουάσιγκτον, αυτή η εικόνα την καθιστά το πιο «αποδεκτό» πρόσωπο του τσαβισμού στην εποχή μετά τον Μαδούρο.
Ωστόσο, όσοι τη γνωρίζουν τονίζουν ότι παραμένει βαθιά ιδεολογικά δεμένη με την επανάσταση. Πρώην υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος θυμάται συζητήσεις μαζί της, στις οποίες αναφερόταν με έντονη φόρτιση στον θάνατο του πατέρα της, παρουσιάζοντας την οικογένειά της ως μέρος μιας συλλογικής «θυσίας για το κοινό καλό».
Ποιος ελέγχει πραγματικά την εξουσία
Παρά την απομάκρυνση του Μαδούρο, ο βασικός μηχανισμός του καθεστώτος παραμένει ανέπαφος. Τα κρίσιμα ζητήματα ασφάλειας ελέγχονται από τον υπουργό Άμυνας Βλαντίμιρ Παδρίνο Λόπες και τον ισχυρό υπουργό Εσωτερικών Ντιοσντάδο Καμπέγιο, που ηγείται και των παραστρατιωτικών colectivos.
Η Ροντρίγκες δεν έχει άμεσο έλεγχο επί των ενόπλων δυνάμεων. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Καμπέγιο βρισκόταν στον ίδιο χώρο κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας της με τον Ρούμπιο, γεγονός που αποτυπώνει τη βαθιά καχυποψία μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το μοναδικό σταθερό της στήριγμα είναι ο αδελφός της, Χόρχε Ροντρίγκες, και ότι για να διατηρηθεί στην εξουσία θα χρειαστεί να συνάψει δύσκολες συμμαχίες με τους μηχανισμούς ασφαλείας.