Χιλιάδες συνταξιούχοι βρίσκονται αντιμέτωποι με μια δυσάρεστη έκπληξη, καθώς διαπιστώνουν πως δεν θα λάβουν την αναμενόμενη ενίσχυση των 250 ευρώ που είχε εξαγγελθεί για τον Νοέμβριο. Αν και πληρούσαν τα κριτήρια, ένα σοβαρό λάθος στους υπολογισμούς του ΕΦΚΑ τους στερεί το δικαίωμα αυτό, δημιουργώντας αίσθημα αδικίας και αγανάκτησης.
Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως σε όσους λαμβάνουν σύνταξη λόγω θανάτου. Πολλοί εξ αυτών υπέπεσαν σε… λογιστική παγίδα, καθώς ο φορέας δεν έχει λάβει υπόψη του σωστά το χρονικό ορόσημο της τριετίας, που αφορά τη μείωση του ποσού της σύνταξης χηρείας. Αν και κανονικά το ποσό θα έπρεπε να έχει αναπροσαρμοστεί μετά την παρέλευση αυτού του διαστήματος, στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δεν έγινε, με αποτέλεσμα να φαίνεται ότι οι δικαιούχοι ξεπερνούν το εισοδηματικό όριο και να αποκλείονται από την παροχή.
Το συγκεκριμένο λάθος, που οφείλεται σε καθαρά υπηρεσιακή παράλειψη, έχει άμεσο αντίκτυπο στο πορτοφόλι χιλιάδων ευάλωτων πολιτών. Και ενώ η ενίσχυση των 250 ευρώ σχεδιάστηκε ως μέτρο στήριξης απέναντι στις οικονομικές πιέσεις της περιόδου, τελικά μετατρέπεται σε αιτία νέου κύματος δυσαρέσκειας για όσους δεν φταίνε, αλλά τιμωρούνται από τις αστοχίες του συστήματος.
Η στρέβλωση μετά την τριετία
Η βασική στρέβλωση ξεκινά από το γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις εξακολουθεί να καταβάλλεται το 70% της αρχικής σύνταξης του θανόντος, ακόμα και αν ο επιζών σύζυγος εργάζεται ή έχει ήδη συνταξιοδοτηθεί. Η νομοθεσία, όμως, προβλέπει πως μετά την τριετία, σε τέτοιες περιπτώσεις, η σύνταξη περιορίζεται στο 35%. Αντί να γίνεται η απαραίτητη αναπροσαρμογή, συνεχίζεται η καταβολή του υψηλότερου ποσού, το οποίο οδηγεί σε μια σειρά προβλημάτων.
Φόροι, κρατήσεις και τεχνητά αυξημένα εισοδήματα
Αυτή η κατάσταση δημιουργεί την ψευδαίσθηση πως οι δικαιούχοι έχουν μεγαλύτερα εισοδήματα απ’ ό,τι στην πραγματικότητα, με αποτέλεσμα να θεωρούνται οφειλέτες ή να αποκλείονται από κοινωνικές ενισχύσεις, όπως το «δώρο» των 250 ευρώ. Επιπλέον, αυτή η εικονική αύξηση του εισοδήματος τους οδηγεί σε υπερφορολόγηση και αυξημένες κρατήσεις, χωρίς οι ίδιοι να φέρουν καμία ευθύνη.
Σιωπηρή ανοχή από την κυβέρνηση
Η πολιτεία, από την πλευρά της, φαίνεται να μην προχωρά σε διόρθωση, είτε για να μην προκαλέσει πολιτικό κόστος, είτε για να αποφύγει την επιστροφή ποσών από τους συνταξιούχους που εν αγνοία τους λάμβαναν περισσότερα χρήματα. Το ζήτημα πλήττει κυρίως συνταξιούχους που προέρχονται από το ΙΚΑ, τα πρώην ειδικά ταμεία και τον ΟΑΕΕ, ενώ αφορά ελάχιστα τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ ή του Δημοσίου.
Οι παγίδες στις οποίες πέφτουν οι δικαιούχοι
Όσοι εμπλέκονται σε αυτό το καθεστώς, βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σειρά από επιβαρύνσεις: καταγράφονται ως χρεώστες στον ΕΦΚΑ, θεωρείται ότι λαμβάνουν αυξημένη σύνταξη (ενώ κανονικά θα έπρεπε να έχει μειωθεί στο μισό), φορολογούνται για συνολικό εισόδημα από δύο πηγές (π.χ. δική τους σύνταξη και χηρείας), ενώ σε αρκετές περιπτώσεις πληρώνουν δύο ή και τέσσερις φορές εισφορά για την υγειονομική τους περίθαλψη. Επιπλέον, εφόσον ξεπερνούν συγκεκριμένα εισοδηματικά όρια, υπάγονται στην Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο τις απώλειες.
Οι όροι για το «δώρο» των 250 ευρώ
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η πλασματική αύξηση του ετήσιου εισοδήματός τους τούς φέρνει εκτός του ορίου των 14.000 ευρώ, που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την έκτακτη ενίσχυση των 250 ευρώ. Η ενίσχυση αυτή θα καταβληθεί τον Νοέμβριο σε όσους πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια: ηλικιακά, εισοδηματικά και περιουσιακά.
Για να λάβει κάποιος το επίδομα, πρέπει να έχει κλείσει το 65ο έτος της ηλικίας του έως το τέλος του προηγούμενου έτους (εκτός των συνταξιούχων λόγω αναπηρίας), να έχει ετήσιο οικογενειακό εισόδημα κάτω από 14.000 ευρώ για άγαμους ή 26.000 ευρώ για έγγαμους, και η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας να μην ξεπερνά τις 200.000 ευρώ (για άγαμο) ή 300.000 ευρώ (για έγγαμο).
Μια κοινωνική αδικία χωρίς λύση
Παρά τα συνεχή αιτήματα και τις καταγγελίες, η κατάσταση δεν φαίνεται να αλλάζει. Αντίθετα, η αδράνεια επιτείνει το πρόβλημα και πολλαπλασιάζει τις αδικίες για έναν ήδη ταλαιπωρημένο πληθυσμό, που βλέπει τις αποδοχές του να «κουρεύονται» και την πολιτεία να αδιαφορεί.