Κοινό πλαίσιο ΗΠΑ–ΝΑΤΟ για άμυνα και εκμετάλλευση πόρων στην Αρκτική, με αιχμή την αντιπυραυλική ασπίδα και τη Γροιλανδία.
Σημαντικές εξελίξεις στις σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με τους Ευρωπαίους συμμάχους για την Αρκτική γνωστοποίησε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός.
Όπως ανέφερε ο ίδιος, οι δύο πλευρές κατέληξαν σε ένα κοινό στρατηγικό πλαίσιο συνεργασίας που προβλέπει τόσο τη συν-ανάπτυξη της αντιπυραυλικής ασπίδας «Χρυσός Θόλος» όσο και την αξιοποίηση των ορυκτών πόρων της Γροιλανδίας, μιας περιοχής που θεωρείται κομβικής σημασίας για τη μελλοντική γεωπολιτική ισορροπία.
Λίγες ώρες μετά τη συνάντηση στο Νταβός, ο Τραμπ ανακοίνωσε μέσω Truth Social ότι ΗΠΑ και ΝΑΤΟ συμφώνησαν σε ένα πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας, το οποίο αφορά «τη Γροιλανδία και, στην πραγματικότητα, ολόκληρη την Αρκτική περιοχή». Σύμφωνα με τον ίδιο, εφόσον ολοκληρωθεί, «θα είναι εξαιρετικά επωφελής για τις Ηνωμένες Πολιτείες και για όλα τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ».
Στο ίδιο μήνυμα υπογράμμισε ότι, στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας, δεν θα εφαρμοστούν οι δασμοί που είχαν προγραμματιστεί για την 1η Φεβρουαρίου, εξέλιξη που συνέβαλε στη βελτίωση του κλίματος στις διεθνείς αγορές.
Συμμαχία με ορίζοντα μακράς διάρκειας
Σε συνέντευξή του στο CNBC, ο Τραμπ έκανε λόγο για μια συμφωνία που προορίζεται να διαρκέσει «για πάντα» και να καλύπτει ολόκληρη την Αρκτική, με συνεργασία σε στρατιωτικό, ενεργειακό και οικονομικό επίπεδο. Όπως είπε, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο τόσο στην κατασκευή του «Χρυσού Θόλου» όσο και στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων της Γροιλανδίας.
«Θα συμμετέχουν στο πρόγραμμα “Χρυσός Θόλος” και στην εξόρυξη ορυκτών, όπως ακριβώς κι εμείς», δήλωσε, αναγνωρίζοντας πάντως ότι πρόκειται για μια «λίγο περίπλοκη» συμφωνία, χωρίς να κρύψει την ικανοποίησή του για την πρόοδο των συζητήσεων.
Επόμενα βήματα και διαπραγματεύσεις
Ο Αμερικανός πρόεδρος διευκρίνισε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη πρόσθετες συνομιλίες σχετικά με τον τρόπο σύνδεσης του προγράμματος «Χρυσός Θόλος» με τη Γροιλανδία. Όπως ανέφερε, περισσότερες λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν όσο προχωρά η διαδικασία. Την ευθύνη των διαπραγματεύσεων έχουν, σύμφωνα με τον ίδιο, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, ο υπουργός Εξωτερικών, ο ειδικός απεσταλμένος και άλλα κυβερνητικά στελέχη, που θα αναφέρονται απευθείας σε αυτόν.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Νταβός, ο Τραμπ τόνισε ότι «η συμφωνία θα παρουσιαστεί σχετικά σύντομα», σημειώνοντας πως «είναι ακόμη σε εξέλιξη, αλλά αρκετά προχωρημένη και μας δίνει όλα όσα χρειαζόμασταν».
Αντιδράσεις και γεωπολιτικές προεκτάσεις
Εφόσον προχωρήσει, η συμφωνία αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις στη Δανία, η οποία έχει την ευθύνη της Γροιλανδίας, καθώς η ενισχυμένη παρουσία ΗΠΑ και ΝΑΤΟ στην περιοχή εγείρει ζητήματα κυριαρχίας. Ο Τραμπ σχολίασε τις επιφυλάξεις του Δανού υπουργού Εξωτερικών, δηλώνοντας ότι προτιμά τις απευθείας συζητήσεις αντί της ενημέρωσης από «δεύτερο χέρι».
Η ανάπτυξη του «Χρυσού Θόλου», ενός βασικού πυλώνα της αμερικανικής αντιπυραυλικής στρατηγικής, συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια του ΝΑΤΟ να ενισχύσει την παρουσία του στην Αρκτική. Η περιοχή αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία λόγω της κλιματικής αλλαγής και της αυξημένης στρατιωτικής δραστηριότητας της Ρωσίας, με τη συμφωνία Τραμπ–Ρούτε να στοχεύει στον έλεγχο της περιοχής μέσω συνεργασιών στην άμυνα και την εκμετάλλευση φυσικών πόρων.
Αγορές και διπλωματία
Η ανακοίνωση είχε θετικό αντίκτυπο στις αγορές, καθώς η μη εφαρμογή των δασμών της 1ης Φεβρουαρίου βελτίωσε το οικονομικό κλίμα. Την ίδια στιγμή, παραμένει ανοιχτό το πώς θα διαμορφωθούν οι σχέσεις με τη Δανία και ποια θα είναι η στάση άλλων διεθνών παικτών, κυρίως της Ρωσίας, που θεωρεί την Αρκτική στρατηγικής σημασίας για τα συμφέροντά της.